بررسی آثار ورشکستگی کسب و کارهای دارای مالکیت معنوی در ایران و راهکارهای اصلاح آن، ضمن قیاس با رویه مشابه در انگلستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 1. دانشجوی کارشناسی ارشد، حقوق خصوصی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سنندج، سنندج، ایران.

2 2. استادیار، گروه حقوق خصوصی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سنندج، سنندج، ایران.

چکیده
در مقابل مالکیت مادی، مالکیت معنوی وجود داشته که به معنی تملک اموال غیرملموس است. در تمامی جهان، دولت‌ها دغدغه حمایت از خالقان آثار بدیع را داشته که نوعی مالکیت معنوی محسوب می‌شود. در کشور ما قانون‌گذار امتیاز بهره‌برداری انحصاری از اموال معنوی را در طول زمانی مشخص به مالک آن داده است. این پژوهش به روش تحلیلی-توصیفی انجام‌شده است. هدف پژوهش آن است که آثار ورشکستی بر اموال معنوی، در جمهوری اسلامی ایران و پادشاهی بریتانیا بررسی شود. بررسی وجوه اشتراک و افتراق و همچنین شناسایی نقاط قوت و ضعف دو نظام حقوقی در خصوص آثار ورشکستگی بر مالکیت معنوی، دراین پژوهش انجام‌شده است. از دیدگاه حقوقی، امکان مصادره اموال معنوی در زمان ورشکستگی ممکن است، اما قانون‌گذار تنها در خصوص توقیف آثار ادبی همچون ترجمه و تألیف تصریح کرده و در رویه کنونی حقوق اداری، به سبب قدرت نقدشوندگی پائین این اموال، امکان توقیف آن وجود داشته و نظام قضائی عموماً سعی در مصادره منافع مادی حاصل از اموال معنوی را داشته و تاکنون رای قضائی در خصوص توقیف کامل اموال معنوی گزارش نشده است. رویه کامن‌لایی دولت انگلستان مصادره اموال معنوی در زمان ورشکستگی را پذیرفته که البته به‌عنوان آخرین راه‌حل تسویه دیون استفاده می‌شود. در حقوق اداری انگلستان امکان رهن گذاشتن اموال معنوی وجود داشته که موردانتقاد مدافعان آثار بدیع می‌باشد. رویه حقوقی ایران مورد تحسین است، لیکن می‌بایست در این خصوص صراحت به خرج داده شود.

کلیدواژه‌ها


منابع
منابع فارسی
1.      اخگر، بابک؛ عباسی، سیمین (1391) «مدیریت حقوق مالکیت فکری»، تهران: انتشارت جنگل جاودانه، جلد اول. 
2.      اصلانی، حمیدرضا (1381) «حق اختراع با لحا موافقت نامه جنبه های مرتبط با تجارت حقوق مالکیت معنوی»، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس.
3.      افتخاررزاده، محمودرضا (1376) «حقوق مولفان و مترجمان در فقه معاصر اسلامی»، تهران: نشر هزاران، جلد اول. 
4.      امامی، اسدالله (1386) «حقوق مالکیت معنوی»، تهران: میزان، جلد اول. 
5.      امامی، اسدالله (1390) «حقوق مالکیت صنعتی»، تهران: نشر میزان، جلد اول. 
6.      امامی، سید حسن (1381) «حقوق مدنی»، تهران: اسلامیه، جلد اول. 
7.      امیری، حسین‌علی (1388)  «اجرای حقوق مالکیت صنعتی در مقررات سازمان جهانی تجارت و حقوق ایران»، تهران: نشر میزان، جلد اول. 
8.      آیتی، حمید (1385) «حقوق مالکیت معنوی»، ناشر حقوقدان: تهران، جلد اول. 
9.      باختر، سیداحمد؛ رئیسی، مسعود (1385) «بایسته‌های اجرای احکام مدنی»، تهران: انتشارات خط سوم، جلد اول. 
10.  پورعابد گلرودباری، یاسمن (1389) «بررسی فقهی و حقوقی بیع اموال معنوی»، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبائی.
11.  پیلوار، رحیمی (1393) «فلسفه حق مالکیت»، شرکت سهامی انتشار: تهران، جلد اول. 
12.  جعفری لنگرودی، محمد جعفر (1387) «ترمینولوژی حقوق»، تهران: انتشارات کتابخانه گنج دانش، جلد اول. 
13.  حبیبا، سعید (1398) «جزوه درسی حقوق مالکیت صنعتی 2»، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.
14.  حبیبی مجنده، محمد (1384) «حقوق مالکیت معنوی وو حقوق بشر، تعامل و تعارض ها»، رساله دکتری، دانشگاه شهید بهشتی.
15.  دارایی، محمد هادی (1394) «حمایت از گونه های جدید گیاهی در حقوق مالکیت فکری»، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی.
16.  رضوانی، غزاله (1393) «توقیف اموال فکری»، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبائی.
17.  سامانه ساعد، تاریخ مراجعه 11/08/1401 http://ara.divan-edalat.ir/Home.aspx.
18.  طهمورث پور، رسول (1388) «بررسی فقهی ضمان ناشی از تجاوز به حقوق مولفین»، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه قم.
19.  عباسی، اسماعیل؛ نوده، مهدی (1393) «بیع اموال فکری»، تحقیقات حقوقی آزاد، دوره بیست و سوم، شماره اول، صص 61-105.
20.  کشاورز، بهمن (1369) «سرقفلی و حق کسب و پیشه و تجارت»، تهران: انتشارات جنگل، جلد اول.  
منابع لاتین
1.      Braithwaite, J. (2017). Information feudalism: Who owns the knowledge economy?. Routledge.
2.      Dutfield, G. (2017). Intellectual property rights and the life science industries: A twentieth century history. Routledge.
3.      Dutfield, G., & Suthersanen, U. (2020). Dutfield and Suthersanen on Global Intellectual Property Law. Edward Elgar Publishing.
4.      Granstrand, O. (1999). The economics and management of intellectual property. Books.
5.      Maskus, K. E. (2000). Intellectual property rights in the global economy. Peterson Institute.
6.      May, C., & Sell, S. K. (2006). Intellectual property rights: A critical history. Boulder: Lynne Rienner Publishers.
7.      Merrill, T. W., & Smith, H. E. (2017). Property: principles and policies. Foundation Press.
8.      Moore, A. D. (2017). Intellectual property and information control: philosophic foundations and contemporary issues. Routledge.
9.      Parr, R. L. (2018). Intellectual property: valuation, exploitation, and infringement damages. John Wiley & Sons.
10.  Petersmann, E. U. (2019). Constitutional functions and constitutional problems of international economic law. Routledge.
11.  Prime, T., & Booton, D. (2017). European intellectual property law. Routledge.
12.  Aristodemou, L., & Tietze, F. (2018). The state-of-the-art on Intellectual Property Analytics (IPA): A literature review on artificial intelligence, machine learning and deep learning methods for analysing intellectual property (IP) data. World Patent Information, 55, 37-51.
13.  Bican, P. M., Guderian, C. C., & Ringbeck, A. (2017). Managing knowledge in open innovation processes: an intellectual property perspective. Journal of Knowledge Management.
14.  Zhang, J., Gu, Z., Jang, J., Wu, H., Stoecklin, M. P., Huang, H., & Molloy, I. (2018, May). Protecting intellectual property of deep neural networks with watermarking. In Proceedings of the 2018 on Asia Conference on Computer and Communications Security (pp. 159-172).
15.  Esmaili Yadaki, M. (2017). A Comparative Analysis of the Exception of Educational Use in Literacy and Artistic Property Rights. Journal of Civil Law Knowledge, 6(1), 19-30.
16.  Guo, M. (2021). Intellectual Property Strategy and Ecosystem Evolution (Doctoral dissertation, University of Cambridge).
17.  Janke, T. (2019). True Tracks: Indigenous cultural and intellectual property principles for putting self-determination into practice.
18.  Nasirov, S. (2018). Three essays on intellectual property and the managerial aspects of its protection and exploitation (Doctoral dissertation, University of Nottingham).