بازکاوی اثرات ‌گفتمان اصلاح دینی بر گفتمان ‌انقلاب اسلامی؛ تداوم یا تکامل

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه بیرجند

چکیده

حضور استعمار و ظهور دولت‌های استبدادی در جهان اسلام از عوامل زوال اندیشه سیاسی بوده است. درکنار این عامل تعاملات ساختاری استعمار و استبداد به ترویج سطحی‌نگری و گسترش اندیشه جبرگرایی نیز منجرشد. این نگرش ضمن تاثیر بر باورها و فرهنگ سیاسی مردم، دین را از اثرگذاری مطلوب بر حیات سیاسی و اجتماعی جامعه به حاشیه راند و آن را به عنوان امری شخصی و غیر اجتماعی در حوزه عبادات و اعمال فردی جای داد. به تریج در واکنش به انزوای دین در عرصه اجتماعی، مصلحانی برآمدند و بر آن شدند تا با بازتعریفی جدید از گزاره‌های دینی، آن را به حیات سیاسی و اجتماعی بازگردانند. مصلحان دینی در دو عرصه مبارزه با خرافات و تحجر دینی و مقابله با استعمار بر آن شدند تا ضمن تاکید بر اصل دین، آن را با شرایط و مقتضیات زمانی تطبیق دهند. برآمدن موج اول گفتمان اصلاح دینی در قرن نوزدهم در راستای پیرایش اندیشه دینی و محوریت دادن به آن و اصلاح جامعه بود. این‌گفتمان با بازتفسیری جدید از گزاره‌های دینی برآن شد تا دین را در متن کنش‌های سیاسی و اجتماعی قراردهد و از آن جهت رهایی از پیامدهای نامطلوب استعمار و استبداد یاری طلبد. این‌گفتمان با رویکردی انتقادی نسبت به استعمار، پذیرش دست‌آوردهای علمی غرب و تلاش در جهت اصلاح نهاد استبداد، در صدد ایجاد قرائت جدیدی از گزاره‌های دینی برآمد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Reexamination of Effects of Religious Correction Discourse on Islamic Revolution Discourse; Continuance or Evolution

نویسندگان [English]

  • peyman zanganeh
  • somaye hamidi
lecturer in political science ,University of Birjand
چکیده [English]

Presence of colonization and emergence of despotic states in Islam World are among the factors of political thought decline. In addition to this factor, colonization structural interactions and despotism resulted in extension of surface looking and developing deterministic thought. This attitude affecting political culture and beliefs of people, marginalized religion from contributing positively social and political life of community. And fit it as something personal and individual actions . Gradually in response to the isolation of religion in public, reformers were found that wanted to with a new definition of religious proposition to returne it to political and social life. Religious reformersboth struggle with superstition and religious fanaticism and fight against colonialism. They emphasized that principle of religious and want to adapt it to the condition and requirement. Emergence of first movement of religious correction discourse in 19th century was along with correcting religious thought, orienting it and rectification of society. This discourse with new reinterpretation of religious statements tried to place the religion in the context of social and political acts and request help for releasing from unpleasant consequences of colonization and despotism. This discourse with critical attitude toward colonization and acceptance of western scientific achievements and attempt to rectify despotism structure followed the aim of making new presentations of religious statements. The second movement of religiouscorrection or Islamic Revolution Discourse was created in continuance of first movement path and while using fundamentally and more evolutionarily of first movement discourse of religious correction, extended confrontation with colonization

کلیدواژه‌ها [English]

  • Religious Correction Discourse
  • Anti-colonization
  • Anti-despotism
  • Religion and Politics Connection
  • Islamic Revolution Discourse