مدل عملکرد بهینه آموزش و تربیت با رویکرد توسعه سبک زندگی اسلامی مبتنی بر نظریه داده بنیاد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 استادیارگروه معارف ، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران

چکیده
هدف پژوهش حاضر ارائه مدل عملکرد بهینه آموزش و تربیت با رویکرد توسعه سبک زندگی اسلامی با توجه به معارف دینی بود. روش پژوهش کیفی و با تکنیک نظریه داده بنیاد انجام شد. جامعه آماری پژوهش کلیه استادان دانشگاه، معلمان آموزش و پرورش، روحانیون حوزوی سطح سه و چهار و آگاه به موضوع در استان اصفهان بودند که به شیوه نظری و هدفمند با روش گلوله برفی انتخاب شدند. در این پژوهش اطلاعات با انجام 13 مصاحبه به اشباع نظری رسید که برای اطمینان بیشتر مصاحبه‌ها تا نفر 15 ادامه یافت. اطلاعات در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شد. یافته‌های پژوهش شامل 17 مقوله اصلی و 139 مقوله فرعی بودند که در نشانگر‌های شرایط علّی (اخلاق و معنویت، عدالت، تعلیم و تربیت کاربردی)، شرایط زمینه‌ای (توجه به زیرساخت‌ها، الگوها و مدیریت منابع و محتوا)، شرایط مداخله‌‌گر (نهادهای هسمو، فضای مجازی، سیاست‌های کلی و عوامل محیطی)، راهبردها (مشارکت همگانی، برنامه‌ریزی و ترسیم افق آینده، گفتمان‌سازی)، پیامدها (شکل-گیری و توسعه سبک زندگی اسلامی، جامعه‌پذیری، کاهش آسیب‌ها و پیشرفت و توسعه) جمع‌بندی و برساخت شدند و با هسته مرکزی پژوهش «عملکرد بهینه تعلیم و تربیت با رویکرد توسعه سبک زندگی اسلامی» مدل پارادایمی پژوهش شکل گرفت. مدل حاضر بازنمای شرایط، علل، عوامل و ضرورت‌های لازم است که برای کسب نتایج مطلوب لازم است تمام شاخص‌های اثرگذار با اتخاذ تدابیر و راهبردهای لازم، پیامدهای این امر را فراهم سازند.

کلیدواژه‌ها


منابع
1.                       ابراهیمی، کریم؛ پرکان، حسین؛ برزگر بفرویی، کمال (1400). «مختصات راهبردی الگوی سبک زندگی اسلامی»، مطالعات الگوی پیشرفت ایرانی اسلامی، 9 (3) 19، 118-84.
2.                       ابن­بابویه، محمد بن علی(1378). عیون اخبار الرضا(ع)، جلد اول، تهران: جهان.
3.                       ابن­بابویه، محمدبن­علی (1317). عیون اخبارالرضا(ع). جلد 1 و 2، ترجمه آقانجفی اصفهانی، اصفهان: نبوغ.
4.                       استراوس، آنسلم؛ کوربین، جولیت (1401). مبانی پژوهش کیفی فنون و مراحل تولید نظریه زمینه­ای. ترجمه ابراهیم افشار. چاپ دهم. تهران: نی.
5.                       اسدیان، سیروس و حیدری­کلجه، نیر (1401). « تأملی بر وضعیت سبک زندگی اسلامی- ایرانی دانشجویان دانشگاه شهید مدنی آذربایجان»، مطالعات برنامه درسی آموزش عالی، 13(26)، 189-215.
6.                       اسماعیلی جوشقانی، محمد؛ اسفیدانی، محمدرحیم و شاه­حسینی، محمدعلی (1398). «طراحی مدل نوین سبک زندگی ایرانی- اسلامی با روش گرندد تئوری»، نشریه علمی ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی، 9(3)، 89-114.
7.                       امام رضا(ع)، علی بن موسی (1406ق). فقه منصوب الی امام الرضا(ع)، چاپ اول، مشهد: موسسه آل البیت.
8.                       امینی، سیدجواد؛ ناظمی اردکانی، مهدی؛ گودرزی، غلامرضا و خسروی سهل­آبادی، ابوالقاسم (1398). « پیوند مساجد و آموزش و پرورش به عنوان عامل مهم زمینه­ساز در نهادینه سازی سبک زندگی اسلامی»، فصلنامه علمی مطالعات مدیریت راهبردی دفاع ملی، 3(10)، 251-290.
9.                       پاینده، ابوالقاسم (1382). نهج الفصاحه، اصفهان: خاتم الأنبیاء.
10. پورامینی، محمدحسین (1401). بر مدار آفتاب: سبک زندگی بر مدار حیات رضوی، چاپ ششم، مشهد: زائر رضوی.
11. تمیمی­آمدی، عبدالواحدبن محمد (1366). غررالحکم و دررالکلم، قم: دفتر تبلیغات حوزه علمیه.
12. جوادی آملی، عبدالله (1391). مفاتیح الحیات، قم: اسراء.
13. حاجی ده­آبادی، محم علی (1377). درآمدی برنظام تربیتی اسلام؛ قم: مرکزجهانی علوم اسلامی.
14. حسین­پور، رضا، بلالی اسکویی، آزیتا و کی­نژاد، محمدعلی (1396). «تبیین سبک زندگی اسلامی (رضوی) و بیان راهکارهایی در جهت تداوم آن در جامعه ایران»، نشریه فرهنگ رضوی، 5(19)، 7-40.
15. حسین­زاده، خدیجه؛ موسوی باردئی، سیداحمد؛ ماهروزاده، طاهره؛ تقی­لو، زینب (1402). «مؤلفه­های تمدن ساز سبک زندگی در حوزه مصرف از منظر مقام معظم رهبری (مدظله)»، مطالعات الگوی پیشرفت ایرانی اسلامی، 11 (1) 25، 25-7.
16. حسینی­زاده، سیدعلی (1388). سیره تربیتی پیامبر(ص) و اهل بیت (ع)، جلد اول، چاپ 7، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
17. حیدری، علی­جمعه (1397). «نقش تعلیم و تربیت در سبک زندگی اسلامی»، نشریه نورالمصطفی(ص)، 4(6)، 74-99.
18. داودی، محمد و حسینی­زاده، علی (1393). سیره تربیتی پیامبر (ص) و اهل بیت (ع)، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
19. درخشه، جلال و صفائیان، میثم (1396). «نقش عوامل مؤثر بر سبک زندگی ایرانیان در راستای دست­یابی به اهداف برنامه چشم­انداز ایران 1404»، فصلنامه پژوهش­های انقلاب اسلامی، 6(20)، 101-119.
20. دهخدا، علی اکبر (1373). لغت نامه دهخدا، تهران: دانشگاه تهران.
21. رسا، امید و فراهانی، محمد (1399). « تبیین علل تفاوت سبک زندگی اسلامی با سایر سبک­های زندگی از دیدگاه قرآن کریم»، نشریه مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، 3(1)، پیاپی 5، 179-210.
22. شمشیری، بابک و شاهسنی، شهرزاد (1393). مباحثی در جامعه­شناسی آموزش و پرورش، شیراز: آوند اندیشه.
23. صالحی، وحید؛ شریفی، منصور؛ کریمیان، حبی الله (1400). «عوامل مؤثر بر سبک زندگی پایدار و رویکردهای طراحی و ارزیابی سیاست­ها و اقدامات»، مطالعات الگوی پیشرفت ایرانی اسلامی، 9 (1) 17، 219-191.
24. صفری مهجن­آبادی، محمد؛ شاهسنی، شهرزاد و زارعی، عاطفه (1398). «بررسی سیر تاریخی تعلیم و تربیت در ایران و نقاط قوت و ضعف آن در سه دوره باستان، اسلامی و معاصر»، آموزش پژوهی، 5(17)، 3-53.
25. طبرسى حسن بن فضل (1406). مجمع البیان، بیروت: دارالمعرفه.
26. طوسی، محمدبن حسن (1414). الامالی، چاپ اول، قم: دارالثقافه.
27. عظیم­زاده اردبیلی، فائزه و حمیدی­پور، معصومه (1393). «سازوکارهای حمایتی از تربیت کودک در آموزه­های دینی با تأکید بر سیره رضوی»، فرهنگ رضوی، 2(5)، 141-167.
28. علاقه­بند، علی (1387). جامعه شناسی آموزش و پرورش، تهران: روان.
29. فروزش، سجاد و محسنی­زاده، معصومه (1393). «مؤلفه­های تربیت دینی و روش­های آن در سبک زندگی امام رضا (ع)»، مجموعه مقالات همایش ملی سبک زندگی در فرهنگ رضوی، صص 444-451، مشهد: بنیاد پژوهش­های آستان قدس رضوی.
30. فیضی، مجتبی (1392). «درآمدی بر سبک زندگی اسلامی»، ماهنامه معرفت، 22(185)، 42-27.
31. کلین، محمدبن یعقوب (1407ق). الکافی، چاپ 4، محقق و مصحح: علی اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
32. کاویانی، محمد (1390). «کمی سازی و سنجش سبک زندگی اسلامی»، مجله روا نشناسی و دین،4(2)، 44-27.
33. محسنی تبریزی، علیرضا. (1395). روش تحقیق کیفی در مکاتبات تفسیری، تهران: اطلاعات.
34. مصوبه مبانی، اصول و الزامات پیاده سازی برنامه جامع سبک زندگی اسلامی ایرانی (1401)، تهران: شورای عالی انقلاب فرهنگی، مصوبه جلسه 872 مورخ 10/8/1401.
35. مقدم، ابوالفضل؛ کمالیان، امین­رضا؛ اورعی یزدانی، بدرالدین؛ کرد، باقر؛ روشن، سیدعلی (1395). « تبیین و طراحی الگوی مدیریت منابع انسانی کارآفرینانه: رویکرد داده بنیاد (مطالعه­ای در صنعت برق، گروه شرکت­های ایران ترانسفو)»، فصلنامه بهبود مدیریت، 10(4)، 123-157.
36. نجاران، میثم؛ بهرام­زاده، حسینعلی؛ سامانیان، مصیب (1400). «الگوی جامع عملکرد سازمانی ذیل مثلث مفهومی زیرساخت (با مروری از آرای تقدم اسلامی بر نظریات مؤخر مدیریت دانش)»، مطالعات الگوی پیشرفت ایرانی اسلامی، 9 (1) 17، 69-100.
37. یوسف­زاده، حسن (1401). «بسامدی واژگان مرتبط با سبک زندگی در قرآن کریم»، مطالعات الگوی پیشرفت ایرانی اسلامی، 11 (2) 26، 105-128.
1.        Adler, A. (1956). The Individual Psychology of Alfred Adler. New York: Basic Books Inc
2.        Corbin, J. & Strauss, A. (2008). “Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory (3rd Ed)”, Thousand Oaks, CA: Sage.
3.        Downing, S. M. (2004). “Reliability: on the reproducibility of assessment data”, Medical Education, 38(9): pp. 006-1012.