ارائه نظریه مدیریت دانش ایرانی‌اسلامی با راهبرد نظریه‌پردازی داده‌بنیاد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه کامپیوتر و هنرهای چندرسانه‌ای، موسسه آموزش عالی فردوس، مشهد، ایران.

2 دانشیار گروه مدیریت صنعتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جنوب، ، تهران، ایران.

3 استادیار گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اسلامشهر، ، تهران، ایران.

چکیده
هیچ مکتبی به اندازه اسلام برای دانش و آگاهی ارزش قائل نیست و هیچ دینی مانند دین اسلام انسان‌ها را از خطر جهل برحذر نداشته است. مدیریت دانش مفهوم تازه‌ای نیست و بیشتر حاصل کار تمدن‌های قدیمی از جمله تمدن اسلام و ایران است. بسیاری از فیلسوفان علم بر این امر تاکید دارند که هر جامعه‌ای نیازمند به مجموعه دانشی است که متناسب با حافظه تاریخی، فرهنگی و به طور کلی، سازگار با محیط زندگی آن جامعه باشد. در این میان کشورهای اسلامی مخصوصا ایران با داشتن فلسفه زندگی خاص و فرهنگ متفاوت با دیگر کشورها، به تئوری‌های خاص خود نیاز دارند. با وجود مطالعات فراوانی که در حوزه مدیریت دانش انجام گرفته است تعداد بسیار کمی از تحقیقات به مدیریت دانش با رویکرد ایرانی و اسلامی پرداخته‌اند و تحقیق جامع و معتبری در این خصوص مشاهده نگردید. این امر پژوهشگران را برآن داشت تا با استفاده از روش کیفی و راهبرد نظریه‌پردازی داده‌بنیاد به مطالعه و بررسی در حوزه مورد اشاره بپردازند. هدف این پژوهش این است که ضمن مقایسه مدل‌های مختلف مدیریت دانش و بررسی چرخه مدیریت دانش در ادبیات مدیریت و منابع اسلامی، نظریه مدیریت دانش ایرانی‌اسلامی را ارائه کند. در این پژوهش با هفده نفر از خبرگان مصاحبه اختصاصی صورت گرفت که براساس تحلیل داده‌های جمع‌آوری شده و پس از فرآیند کدگذاری سه مرحله‌ای متن مصاحبه‌ها 235 کد نهایی، 80 مفهوم نهایی و 29 مقوله به دست آمد و سپس نظریه مدیریت دانش ایرانی‌اسلامی مطرح شد.

کلیدواژه‌ها


منابع
1. ابنشعبه‌حرانی، حسن‌ابن‌علی. (1404ق).  "تحف‌العقول عن آل‌الرسول". تصحیح علی‌اکبر غفاری. قم: جامعه مدرسین.
2. اخوان، پیمان و سید پیمان خادم‌الحسینی. (1392). "تبیین مدیریت دانش از دیدگاه اسلام". دوفصلنامه علمی پژوهشی مدیریت اسلامی. شماره 2، سال 21، صص 99-126.
3. ارشدی، وحید؛ سلیمی‌فر، مصطفی؛ ناجی‌میدانی، علی‌اکبر و بهروز مهرام. (1394). "نظم‌پذیری جمعی درون خانواده؛ پدیده محوری در تاثیرپذیری عملکرد اقتصادی از آموزه‌های اسلامی: مقاله‌ای براساس نظریه زمینه‌ای". فصلنامه مطالعات میان رشته‌ای در علوم انسانی. شماره 1، دوره 8، صص 45-70.
4. پیران‌نژاد، علی و آرین قلی‌پور. (1392). "مدیریت دانش". فصلنامه مدیریت دولتی دانشکده مدیریت دانشگاه تهران. شماره 2، دوره 5، صص 19-36.
5. تولایی، روح‌اله. (1390). "بررسی مفهوم دانش در منابع اسلامی". پایان‌نامه کارشناسی ارشد به راهنمایی علی رضائیان. دانشگاه امام صادق.
6. ترک‌زاده، جعفر. (1388). "روش پژوهش فرآیند چرخه‌ای تحلیل، روشی برای گردآوری، تحلیل و استنتاج از داده‌های کیفی پر بعد در مسیر توسعه دانش مدیریت اسلامی". فصلنامه علمی پژوهشی روش‌شناسی علوم انسانی. سال 15، شماره 61.
7. حاتمی، رضا؛ صفائی، بهزاد و سعید غلامی. (1394). "بررسی مدل‌های مدیریت دانش و ارائه مدل مفهومی مدیریت دانش به عنوان مزیت رقابتی با استفاده از رویکرد پویاییهای سیستم". دومین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های نوین در مدیریت، اقتصاد و علوم انسانی.
8. حسن‌زاده، محمد. (1386). " موانع زیرساختی اعمال مدیریت دانش در ایران". اولین کنفرانس ملی مدیریت دانش. تهران.
9. حسینی زبیدی. (1414ق). "تاج العروس من جواهر القاموس". تصحیح علی هلالی و علی سیری. بیروت: دارالفکر.
10. دانایی‌فرد، حسن و سیدمجتبی امامی. (1386)."استراتژی‌های پژوهش کیفی: تاملی بر نظریه‌پردازی داده‌بنیاد"، اندیشه مدیریت، سال اول، شماره دوم، صص 69-97.
11. دانایی‌فرد، حسن و نونا مومنی. (1387). "تئوری رهبری اثربخش از دیدگاه امام علی (ع)، استراتژی تئوری داده‌بنیاد متنی". فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات انقلاب اسلامی. شماره 14، سال 4، صص 75-110.
12. دیلمی، حسن‌ابن محمد. (1408ق). "اعلام الدین فی صفات المؤمنین". قم: موسسه آل‌البیت.
13. ردگاه، ژاله و علیرضا فقیهی. (1393). "راه‌کارهای بهره‌گیری از مدل مدیریت دانش نوناکا در سازمان‌ها". کنفرانس بین‌المللی علوم انسانی و مطالعات رفتاری.
14. رضائی‌کلانتری، مرضیه و محمد صالحی. (1394). "نقش مدل‌های مدیریت دانش در سازمان‌های امروزی". اولین کنفرانس بین‌المللی مدیریت، اقتصاد، حسابرداری و علوم تربیتی. شرکت علمی پژوهشی و مشاوره‌ای آینده‌ساز. استان مازندران. ساری.
15. شاه‌بندرزاده، حمید و مهدی توکلی. (1393). " ارائه مدلی جهت پیاده‌سازی مدیریت دانش در سازمان‌های دولتی". سومین همایش علوم مدیریت نوین.
16. کراجکی، محمدابن‌ علی. (1410ق). "کنز الفواید". تصحیح عبدالله نعمه. قم: دارالذخایر.
17. کلینى، محمدابن یعقوب. (1429ق). "الکافی". قم: دارالحدیث.
18. لقمان‌نیا و دیگران. (1390). "شناسایی مولفه‌های هویت ملی در برنامه‌های درسی براساس نظریه داده‌بنیاد". فصلنامه نوآوری‌های آموزشی. شماره4، سال 10، صص 33-56.
19. موفق، حسن. (1397). "ارائه مدل مدیریت دانش ایرانی‌اسلامی برای سازمان‌های دولتی ایران". رساله دکتری به راهنمایی غلام‌رضا هاشم‌زاده خوراسگانی، دانشکده مدیریت، گروه مدیریت فناوری اطلاعات، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.
20. محمدی‌فاتح، اصغر؛ سبحانی، محمدصادق و داریوش محمدی. (1390). "مدیریت دانش رویکردی جامع". تهران، چاپ دوم: انتشارات پویش.
21. محمدی‌فاتح، اصغر. (1390). "مدیریت دانش در محیط کار پست مدرن". مجموعه مقالات چهارمین کنفرانس ملی مدیریت دانش، سالن همایش‌های بین‌المللی رازی، تهران.
22. منطقی، محسن و ظاهر اکبری. (1392). "مدیریت دانش با الهام از منابع اسلامی". شماره 1، پیاپی7، سال 3، صص 59-76.
23. منوریان، عباس؛ محمدی‌فاتح، اصغر و فضل‌اله زارع‌پور. (1390). "خلق سازمان‌های دانش محور". تهران: انتشارات سازمان مدیریت صنعتی.
24. Al_Athari A. and  Zairi M. (2001). "Building Benchmarking Competence Through Knowledge Management Capability_An Empirical Study At The Kuwaiti Contex".  Benchmarking: An  International Journal, Vol 8, No 1, Pp 70-80.
25. Al-Attas, Syed Muhammad Al-Naguib. (1980). "The Concept Of Education In Islam: A Framework For An Islamic Philosophy Of Education". Kualalumpur, Muslim Youth Movement Of Malaysia (Abim).
26. Denzin, Norman K. And Lincoln, Yvonna S. (1994). "Introduction: Entering The Field Of Qualitative Research". Thousand Oaks, Ca:Sage.
27. Holtshouse, D. (2010). "Knowledge Work 2020: Thinking Ahead About Knowledge Wprk". Journal Of On The Horizon. Vol 18, No 3, Pp 1-9.
28. Liebowitz, J. , Megbolugbe, I, (2003). "A Set Of Frameworks To Aid The Project Manager In Conceptualizing And Implementing Knoledge Management Initiatives"  International Journal Of Project Management, Vol 21, Pp 89-98.
29. Muhammadulbakir, Hj. Yaakub. (2011). "Islamic Conceptualization Of Knowledge Management". American Journal Of Economics And Business Administration. Vol 3, No 2, Pp 363-369.
30. Sharifuddin Syed_Ikhsan, S.O. And Fytton Rowland. (2004). "Knowledge Management In A Public Organization: A Study On The Relationship Between Organizational Elements And The Performance Of Knowledge Transfer".  Journal Of Knowledge Management. Vol 8, Iss 2, Pp 95-111.
31. Strauss, A, Corbin, J. (1998). "Basic Of Qualitative Research: Techniques And Procedures For Developing Grounded Theory". 2nd Ed. Thousand Aoks, Sage.
32. Sun, P., (2010). "Five Critical Knowledge Management Organizational Themes". Journal Of Knowledge Management, VOL 14, NO 4, Pp 507-523.
33. Wen, Y., (2009). "An Effectiveness Measurement Model For Knowledge Management". Knowledge-Based Systems 22, PP 363–367.
 34. Yoguel, G. Et Al. (2003). "Knowledge And Information: The Diffusion Of Ict In The Argentinaian Manufacturing Industry".  Butterworth Heinmann, Newtown, Ma, Pp 47-76.