بررسی الگوی اسلامی – ایرانی جبران خسارت معنوی ناشی از اقدامات قضایی و مقایسه آن با حقوق فرانسه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، واحد آیت اله آملی، دانشگاه آزاد اسلامی، آمل، ایران.

2 استادیار، گروه حقوق خصوصی، واحد آیت اله آملی، دانشگاه آزاد اسلامی، آمل، ایران.

3 استادیار گروه حقوق خصوصی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده
یکی از جنبه‌های جبران خسارت، نوع معنوی آن است. این مهم در نظام حقوقی اکثر کشورها بدان توجه شده و در کشور ما نیز به‌موجب قانون مسئولیت مدنی مصوب 1339 رسمیت یافته است.از سوی دیگر حتی با در نظر گرفتن مصونیت های شغلی در منصب قضا ، ممکن است خطاهایی از سوی قضات بعنوان یک انسان (جایز‌الخطا) در دادگاه‌ها و در فرایند دادرسی بروز یابد و خسارتی از نوع مادی یا معنوی به اشخاص وارد آید که عدم جبران آن خلاف عدالت و انصاف می باشد. این پژوهش به روش تحلیلی-توصیفی انجام‌شده و درصدد است که جبران این نوع از خسارت را که ناشی از خطای قضات می‌باشد، از دو جنبه الگوی ایرانی و فرانسوی بررسی نماید. نتیجه تحقیق اینکه در کشور ما، نظریه تعدد مسئولیت مدنی به رسمیت شناخته‌شده که در خصوص خسارت معنوی نیز صدق می‌نماید. درصورتی‌که این خسارت به سبب خطای قاضی ایجاد شود، می‌توان از جنبه‌های مختلف من‌جمله مادی و معنوی، خسارات را مدنظر گرفت و لیکن تشریفات رسیدگی به آن تا حدودی نامشخص بوده و دارای چالش‌هایی نیز می‌باشد. در کشور فرانسه نیز نظریه تعدد مسئولیت مدنی پذیرفته‌شده و لیکن تاحدی به سمت نظریه وحدت متمایل بوده و بدون اختصاص شعب ویژه به تخلفات قضات، دادگاه عالی‌تر به رسیدگی به موضوع پرداخته و لیکن طی حکم واحد، میزان جبران خسارت تعیین می‌گردد. هرچند که میزان تعیین‌شده برای خسارت معنوی ممکن است عادلانه نباشد، اما تشریفات رسیدگی به موضوع، تا حد زیادی با حق دادخواهی شهروندان تطابق دارد.

کلیدواژه‌ها


منابع
الف)منابع فارسی
1. ادیب، مجید (1395) اصول مسئولیت مدنی، تهران، نشر میزان، ج1، چ7. 
2. بادینی، حسن (1395) فلسفه مسئولیت مدنی، تهران، شرکت سهامی انتشار، ج1، چ3. 
3. حسینینژاد، حسینقلی (1389) مسئولیت مدنی، تهران، انتشارات مجد، ج1، چ1.
4. حیاتی، علیعباس (1390) اجرای احکام مدنی در نظم حقوقی کنونی، تهران، بنیاد حقوقی میزان، ج1، چ2.
5. فرزانه، سعید؛ حیاتی، علی عباس (1399) آثار انتخاب نظریه وحدت یا تعدد مسئولیت مدنی بر تشریفات دعاوی خسارت در حقوق ایران و فرانسه، دوفصلنامه علمی مطالعات حقوق بشر اسلامی 9 (1) 113-142.
6. فرزانه، سعید؛ حیاتی، علی عباس (1400) ماهیت فقهی و حقوقی وجود شرط علم و عمد در جبران خسارت دادرسی، مجله فقهی فلسفی قم 12 (45) 1-20.
7. نقیبی ،سید ابوالقاسم،(1388)،خسارت معنوی در حقوق اسلام و ایران و نظامهای معاصر،تهران،انتشارات امیرکبیر،ج1،چ2.
8. فرهنگ لغت دهخدا.
9. فرهنگ لغت عمید.
10. فرهنگ لغت معین.
11. فرهنگ واژه های سره.
12. قاسم زاده، سید مرتضی (1398) مبانی مسئولیت مدنی، تهران، نشر میزان، ج1، چ3
13. کاتوزیان، ناصر (1386) الزامهای خارج از قرارداد؛ ضَمان قهری، تهران، مؤسّسهی انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، ج1، چ8. 
13.یوسفی صاقلو ،احمد؛سرمست، زینب(1397)مقایسه تطبیقی ارکان خسارت معنوی در حقوق ایران و فرانسه، تهران ، فصلنامه تحقیقات حقوق خصوصی و کیفری ،14، 3
ب)منابع لاتین
1.        Borghetti, J. S. (2019). Civil Liability for Artificial Intelligence: What Should its Basis Be?. La Revue des Juristes de Sciences Po, (17), 94-102.‏
2.        Brüggemeier, G. (2011). Modernising civil liability law in Europe, China, Brazil and Russia: texts and commentaries. Cambridge University Press.‏
3.        Bueno, N., & Bright, C. (2020). Implementing Human Rights Due Diligence Through Corporate Civil Liability. International & Comparative Law Quarterly, 69(4), 789-818.‏
4.        Feuillet, B. (2011). The Perruche case and french medical liability.
5.        Frame, W. S., Mihov, A., & Sanz, L. (2017). Foreign investment, regulatory arbitrage, and the risk of US banking organizations.‏
6.        Frey, A, (2013), "the role of indices in transferring of insurance risks to the capital markets", Swiss Re, Sigma, no.4/2009.
7.           Ganilsy, M., & Wachtel, R. (2012). Civil Liability under French Law and PCI DSS. Int'l Bus. LJ, 122.‏
8.           Ghaisary, S. A., Yousefzadeh, M., & Habib, M. (2020). Preventive civil liability and its educational principles in the high school social studies textbook. Revista Conrado, 16(76), 68-78.‏
9.           Khorsand, B., & Parvin, F. (2020). A Comparative and Educational Study of Laws in Litigation of Religious Minorities in Iran and Lebanon. Iranian Journal of Comparative Education, 3(2), 724-736.‏