تبیین و طراحی الگوی عوامل موثر بر رفتارهای منافقانه مدیران (مطالعه موردی: مددکاران اجتماعی استان‌های فارس، بوشهر و کهکیلویه و بویراحمد)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مدیریت دولتی، واحد یاسوج، دانشگاه ازاد اسلامی، یاسوج، ایران

2 گروه مدیریت، واحد شیراز، دانشگاه ازاد اسلامی، شیراز،ایران(نویسنده مسئول )

3 گروه مدیریت، واحد یاسوج، دانشگاه ازاد اسلامی، یاسوج، ایران

چکیده
هدف این پژوهش، تبیین و طراحی الگوی عوامل موثر بر رفتارهای منافقانه مدیران و ارائه مدل مناسب است. پژوهش حاضر از نظر ماهیت، اکتشافی و از نظر شیوۀ گردآوری اطلاعات، توصیفی- پیمایشی و از نوع آمیخته و مبتنی بر تحلیل مضمون و معادلات ساختاری است. جامعه آماری پژوهش در بخش کیفی شامل 13 نفر از خبرگان و در در بخش کمی 179 نفر از مددکاران اجتماعی استان‌های فارس، بوشهر و کهکیلویه و بویر احمد در سال 1397 بود. روش نمونه‌گیری در بخش کمی نمونه‌گیری تصادفی متناسب با حجم جامعه بود. ابزار گردآوری اطلاعات شامل مصاحبه نیمه ساختاریافته و پرسشنامه بوده است. این پژوهش در سه فاز متوالی انجام شده است. در ابتدا با استفاده از تحلیل مضمون، مولفه‌های موثر بر رفتارهای منافقانه شده، در فاز دوم با استفاده از روش مدلیابی ساختاری تفسیری نسبت به سطح بندی مولفه‌ها اقدام شد؛ و نهایتا در فاز نهایی تحقیق با استفاده از پیمایش کمی نسبت به اعتبارسنجی مدل (مدل حاصل از فاز دوم) اقدام شد. همچنین قدرت نفوذ و میزان وابستگی عوامل موثر بر رفتارهای منافقانه مدیران نیز مورد بررسی قرار گرفت. بر اساس نتایج بدست آمده، مدل رفتار منافقانه مدیران شامل عوامل فرهنگی، عوامل فردی، عوامل ساختاری، عوامل شغلی، عوامل موقعیتی، عوامل مدیریتی، و عوامل سازمانی تدوین شد که از طریق یک مطالعه میدانی نیز مورد تایید قرار گرفت.با مقایسه آنچه در این پژوهش بدست آمد و آنچه در عمل در سازمان‌های ایرانی مشاهده می‌شود، ریشه‌کنی و حتی کاهش رفتارهای منافقانه در این سازمان‌ها، دور از ذهن به نظر می‌رسد.

کلیدواژه‌ها


منابع
1. ارشدی، نسرین؛ پیریایی، صالحه و زارع، راضیه (1391)، " بررسی و تبیین نقش تعدیل کننده صفات شخصیتی در رابطه میان ادراک طرد شدگی در محیط کار و رفتارهای انحرافی در محیط کاری"، مجله علوم  رفتاری، دوره 6، ش 3.
2. اشگرف رضاو امیری، علی نقی (1397)، شناسایی و رتبه بندی عوامل موثر بر بروز رفتارهای ریاکارانه در شرکت های دولتی ایران و ارائه راهکارهای مبتنی بر متون اسلامی: موردکاوی شرکت پالایش گاز پارسیان، مدیریت فرهنگ سازمانی،  دوره  16 , شماره  2 ; از صفحه 305 تا صفحه 325 .
3. پارسایی، مهدی؛ امیری، علی­نقی؛ زارعی متین، حسن؛ یزدانی، حمیدرضا و توکلی، عبدالله (1398)، تملق سازمانی در سازمان های دولتی، مطالعات رفتار سازمانی سال هشتم،  شماره 2 (پیاپی 30)، صفحات: ۳۷ ۶۰.
4. رستگار، عباسعلی؛ شول، حسین و شرفی، وحید (1396)، نقش نظام ارزیابی عملکرد در بروز پدیدۀ ریاکاری سازمانی: اثر تعدیل کنندگی جو سازمانی، فصلنامه مطالعات رفتار سازمانی، سال ششم، شماره 2، شماره پیاپی 22.
5. رضازاده برفویی، حمید؛ مرتضوی، سعید و رحیم نیا، فریبرز (1392)، واکاوی پیش آیندهای فردی و موقعیتی موثر بر چاپلوسی و تأثیر آن بر پیشرفت شغلی کارکنان (مورد مطالعه: کارکنان دانشگاه فردوسی مشهد)
6. رضی بهابادی, بی‌بی سادات, و رضایی کُل‌تپّه, مینا. (1394). داوری قرآن کریم نسبت به سخنان منافقان با تکیه بر آرای آیت‌الله جوادی آملی. پژوهشنامه معارف قرآنی, 5(19), 91-113
7. زارع، امین؛ علیزاده، حسین و سپهری، سعید (1397)، رابطه رهبری قلدرمآبانه و رفتار منافقانه: نقش جوّ سکوت ادراک شده و اعتماد بینفردی، پژوهشنامه مدیریت تحول سال دهم، شماره 20.
8. شامحمدی، مریم؛ محمد مهدی کریمی نیا، مجتبی انصاری مقدم. (1400). بررسی بینامتنی رابطه نفاق و ریا در قرآن و نهج البلاغه. مجله پژوهش و مطالعات علوم اسلامی 26. 144-159.
9. شیری، اردشیر؛ خلد شرفی، صبریه؛ دهقانی سلطانی، مهدی و یاسینی، علی (1394) ، بررسی ارتباط بین خودشیفتگی مدیران و رفتارهای منافقانه با نقش میانجی رفتار ماکیاولیگری مدیران، فصلنامه مدیریت  سازمان های دولتی، سال سوم، شمار11.
10.                     صادقی آرانی، زهرا و نامیان، فاطمه (1399)، فراتحلیل محرکها و بازدارنده‌های رفتار منافقانه در سازمان؛ کاوشی در سازمانهای ایرانی، مجله: مدیریت اسلامی،  سال 28، شماره 1، ‏(صفحه 125 تا 148).
11.                     طاوسی، احمدرضا؛ امیر احمدنژاد. (1400). مدیریت بحران جریان نفاق توسط پیامبر اکرم (ص) از دیدگاه قرآن کریم. مطالعات قرآنی 45. 283-311.
12.                     عبادی، فاطمه (1391)، بررسی تأثیر نفاق مدیریت ارشد سازمان در مقاومت کارکنان در برابر تغییر: تبیین نقش میانجی اعتماد کارکنان به مدیریت ارشد سازمان، پایان نامه [کارشناسی ارشد] وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه ولی عصر (عج) - رفسنجان - دانشکده اقتصاد و علوم اداری، استاد راهنما: مصطفی هادوی نژاد.
13.                     عیدوزهی، مینا و ناستی زایی، ناصر (1399)، تأثیر خودشیفتگی مدیران مدارس بر سکوت سازمانی معلمان با نقش میانجی ریاکاری سازمانی، مجله مدیریت مدرسه، 8(3)، 279-297.
14.                     غفاری, رحمان, رستم‌نیا, یحیی. (1398). نفاق سازمانی متأثر از اخلاق ماکیاولی و ابزارهای نفوذ مدیران (مورد مطالعه: استانداری ایلام). مجله علمی "مدیریت فرهنگ سازمانی", 17(3), 421-443.
15.                     فانی، علی‌اصغر؛ شیخی‌نژاد، فاطمه؛ دانایی‌فرد، حسن و حسن‌زاده، علی‌رضا (1393). کنکاشی پیرامون عوامل مؤثر بر شکل‌گیری رفتار سیاسی در سازمان. فصلنامه مدیریت دولتی، سال ششم، شماره 1: 151-174.
16.                     فیروزیان، شبیر؛ نصیری هادی؛ نوروزی محمدجواد. (1399). بررسی تطبیقی معنای «منافق» و «بیماردل» در قرآن کریم. انسان پژوهی دینی 44. 143-157.
17.                     کاشف، سید محمد ؛ عبدالهی گدللو، رضا (1398). رابطۀ بین حسادت سازمانی و درگیری مثبت درکار معلمان تربیت بدنی با نقش میانجی رفتارهای منافقانه. مطالعات مدیریت رفتار سازمانی در ورزش. 24 (2)، 37 -52
18.                     کاظمی, نرگس, حیدری, مرضیه. (1400). رابطه بین رهبری اخلاقی، مشروعیت سازمانی، ریاکاری سازمانی و نتایج مربوط به کار معلمان. فصلنامه رهبری و مدیریت آموزشی, 15(2), 97-119.
19.                     موسوی, سید نجم الدین, زارع, فرجام. (1396). بررسی نقش رفتارهای سیاسی بر بروز رفتارهای منافقانه با توجه به نقش میانجی معنویت. مطالعات رفتار سازمانی, 6(4), 161-187.
20.                     نوروزی نفیسه, تقی پوریان محمدجواد, آقااحمدی قربانعلی, علیخانی مرضیه (1400). طراحی الگویی از عوامل کاهنده ریاکاری اخلاقی مدیران از نگاه مدیریت جهادی با رویکرد کیفی. مدیریت منابع در نیروی انتظامی، 9(2)، 167-188
21.   هادوی‌نژاد، مصطفی و امیرخانلو، مریم (1395). « پرده‌برداری از نفاق در سازمان با به‌کارگیری پدیدارنگاری: فهمی از دریافت‌های متکثر». مدیریت فرهنگ سازمانی، 14(1)، 249-278.
22.                     هادوی نژاد، مصطفی؛ دانایی فرد، حسن؛ آذر، عادل؛ خائف الهی، احمد (1392)، رفتارهای منافقانه در ارتباطات بین فردی سازمان، مجله چشم انداز مدیریت دولتی، شماره 13 ، 15 - 40 .
1.        Babu, N., De Roeck, K., & Raineri, N. (2020). Hypocritical organizations: Implications for employee social responsibility. Journal of Business Research, 114, 376-384.
2.        Bharanitharan, D. K., Lowe, K. B., Bahmannia, S., Chen, Z. X., & Cui, L. (2021). Seeing is not believing: Leader humility, hypocrisy, and their impact on followers' behaviors. The Leadership Quarterly, 32(2), 101440.
3.        Chang, Y. P., Hu, H. H., & Lin, C. M. (2021). Consistency or Hypocrisy? The Impact of Internal Corporate Social Responsibility on Employee Behavior: A Moderated Mediation Model. Sustainability, 13(17), 94-112.
4.        Christensena, Lars Thøger. Morsingb, Mette & Thyssenc, Ole (2020), Timely hypocrisy? Hypocrisy temporalities in CSR communication, Journal of Business Research, 114: 327-335.
5.        Dong, M., van Prooijen, J. W., Wu, S., & van Lange, P. A. (2022). Culture, status, and hypocrisy: High-status people who don’t practice what they preach are viewed as worse in the United States than China. Social Psychological and Personality Science, 13(1), 60-69.
6.        Goswami, S., & Bhaduri, G. (2021). Investigating the direct and indirect effects of perceived corporate hypocrisy on turnover intentions. Journal of Global Fashion Marketing, 12(3), 214-228.
7.        Ilsev, A., & Aydin, E. M. (2021). Leader Hypocrisy and Its Emotional, Attitudinal, and Behavioral Consequences. In Destructive Leadership and Management Hypocrisy. Emerald Publishing Limited.
8.        Jiang, H., Cheng, Y., Park, K., & Zhu, W. (2022). Linking CSR Communication to Corporate Reputation: Understanding Hypocrisy, Employees’ Social Media Engagement and CSR-Related Work Engagement. Sustainability, 14(4), 23-59.
9.        Kılıçoğlu, Gökhan & Kılıçoğlu, Derya Yılmaz (2019): Understanding organizational hypocrisy in schools: the relationships between organizational legitimacy, ethical leadership, organizational hypocrisy and work-related outcomes, International Journal of Leadership in Education, DOI: 10.1080/13603124.2019.1623924.