خوانشی لاکانی از نحوه ادراک مدرنیته و شکل‌گیری الگوی اسلامی-ایرانی دولت مطلوب در آراء آیت-الله طالقانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا اندیشه سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی دانشکده حقوق و علوم سیاسی

2 دانشیار دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

3 مربی دانشگاه بیرجند، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، رشته علوم سیاسی

چکیده
در طول تاریخ اندیشه سیاسی به ویژه پس از دوران مدرنیته، انواع مختلفی از نظم سیاسی-اجتماعی، در جهت پیشرفت جوامع اروپایی از سوی نظریه پردازان غربی ارائه گشته است که تاثیر به‌سزایی بر نوع حکومتها و دولتهای کل جهان داشته‌اند؛ اما از آنجایی که این اندیشه‌هابا الگوی ایرانی-اسلامی همخوانی نداشته، نوعی سردرگمی میان روشنفکران ایرانی به بار آورده است که تازمان حاضر نیز هنوز پاسخ قطعی برای حل آن ارائه نشده است.آیت الله طالقانی به مثابه یکی از برجسته‌ترین نواندیشان دینی دوران انقلاب،اگر چه به طور صریح اشاره زیادی به نوع الگوی حکومت مطلوب در جهت پیشرفت اسلامی-ایرانی نداشته‌اند،اما با بررسی آثار ایشان می‌توان موانع و همچنین راهکارهای رسیدن به پیشرفتی که هم‌خوان با الگوی اسلامی ایرانی باشد را دریافت.لذا پژوهش حاضر با واکاوی افکار طالقانی در سه قالب امر واقع، خیالی و نمادین، به عنوان گامی در جهت تبیین الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت انجام شده است. این پژوهش با رویکردی کیفی و با بهره‌گیری از الگوی سه‌گانه لاکانی از یک سو به بررسی این مسئله می‌پردازد که آیت‌الله طالقانی چه نوع حکومتی را برای پیشرفت جامعه ایرانیِ معتقد به دین اسلام عرضه می‌دارد و سوی دیگر به موانع حکومت پهلوی بر سر راه سعادت انسان و جامعه که هدف نهایی پیشرفت است،در دیدگاه ایشان می‌پردازد.روش تحقیق مبتنی بر استراتژی تحلیلی-توصیفی بر مبنای مطالعات کتابخانه‌ای استوار است و نتایج آن نشان می‌دهد آیت‌الله طالقانی دموکراسی مبتنی بر شورا را مدل حکومتی مطلوب برای پیشرفت انسان و جامعه می‌داند و آن را به عنوان جانشینی برای نمونه‌های مطروحه غربی معرفی می‌نماید.

کلیدواژه‌ها


منابع
·         قرآن مجید.
·         آبراهامیان، یرواند(1377)، ایران بین دو انقلاب، ترجمه احمد گل­محمدی و محمدابراهیم فتاحی، تهران: نشر نی.
·         استاوراکاکیس، یانیس(1392)، لاکان و امر سیاسی، ترجمه محمدعلی جعفری و محمد ابراهیم طاهائی، تهران: ققنوس.
·         افراسیابی، بهرام؛ دهقان، سعید(1360)، طالقانی و تاریخ، تهران: نیلوفر، چاپ دوم.
·         بسته­نگار، محمد(1362)، زندگی­نامه ابوذر از زبان خودش و دیگران، تهران: بنیاد فرهنگی آیت­الله طالقانی.
·         جهانبخش، فروغ(1383)، اسلام، دموکراسی و نوگرایی دینی در ایران(2000-1953)، از بازرگان تا سروش، ترجمه جلیل پروین، تهران: گام نو.
·         حیدری، محمد(1386)، «مروری بر زندگی سیاسی آیت­الله طالقانی»، شهروند، شماره شانزدهم.
·         دلدم، اسکندر(1358)، زندگی و مبارزات پدر طالقانی، تهران: بهروز.
·         رزاقی، ابراهیم(1375)، گزیده اقتصاد ایران، تهران: امیر کبیر.
·         شیرخانی،علی(1380)، «نظام شورایی در اندیشه سیاسی آیت­ا... طالقانی»، دانشگاه باقرالعلوم، فصلنامه علوم سیاسی، شماره 14، صص 242-221.
·         شیرخانی، علی؛ یزدانی احمدآبادی، اکبر(1396)، «مقایسه اندیشه سیاسی طالقانی و محمد مجتهدشبستری»، سیاست­نامه مفید، شماره 3، صص 134-117.
·         طالقانی، محمود (بی­تا)، خطبه­های نماز جمعه و عید فطر مجاهد نستوه حضرت آیت­الله طالقانی، تهران: کانون سیاسی فرهنگی نصر.
·         .....................(1339)، «موتمر اسلامی»، مجله مجموعه حکمت، دوره چهاردهم.
·         .....................(1344)، اسلام و مالکیت، تهران: انتشارات شرکت سهامی انتشار.
·         ....................(a1359)، محاکمات و خاطرات پدر طالقانی به قلم و خط خودشان، به کوشش بهرام افراسیابی، تهران: جنبش.
·         ..................(b1359)، از آزادی تا شهادت، تهران: انتشارات ابوذر، چاپ دوم.
·         ..................(c1359)، مجموعه گفتار پدر طالقانی، (سخنرانی­های عمومی)، تهران: سازمان مجاهدین خلق ایران.
·         .................(d1359)، بحثی در مرجعیت و روحانیت، تهران: سهامی انتشار.
·         ................(1360)، یادنامه ابوذر زمان، تهران: سهامی انتشار.
·         .................(1361)، مجموعه سخنرانی­ها بعد از انقلاب، تهران: شرکت سهامی انتشار.
·         .................(1382)، یاران امام به روایت اسناد ساواک، جلد2، تهران: مرکز بررسی اسناد وزارت اطلاعات.
·         علیخانی، علی­اکبر(1384)، اندیشه سیاسی در جهان اسلام از فروپاشی خلافت عثمانی، جلد 1، تهران: جهاد دانشگاهی، پژوهشگاه علوم انسانی، فرهنگ و مطالعات اجتماعی.
·         فردوست، حسین(1378)، ظهور و سقوط سلطنت پهلوی، تهران: اطلاعات، جلد 1، چاپ پنجم.
·         گودرزی، غلامرضا(1386)، تجدد نا تمام روشنفکران ایران، تهران: اختران.
·         مخبر، عباس(1371)، ترجمه کتاب سلسله پهلوی و نیروهای مذهبی به روایت تاریخ کمبریج، تهران: طرح نو.
·         موللی، کرامت(1386)، مبانی روان­کاوی فروید-لکان، تهران: نشر نی، چاپ سوم.
·         میرابوالقاسمی، محمدحسین(1382)، طالقانی، فریادی در سکوت: سیری کوتاه در زندگی اندیشه های بلند آیت ا...طالقانی، جلد1و2، تهران: شرکت سهامی انتشار.
·         نائینی، میرزا محمد حسن(1334)، تنبیه الامه و تنزیه المله، با مقدمه و شرح سیدمحمود طالقانی، تهران: انتشارات سهامی انتشار، چاپ سوم.
·         نجف­زاده، مهدی(1394)، «حیث خیالی قانون­گذار در دورۀ تکوین سیاست مدرن در ایران»، فصل­نامه ممالک محروسه(پژوهش­های قاجاریه شناسی)، شماره 1، صص 181-165.
·         هومر، شون(1388)، ژان لاک، ترجمه محمدعلی جعفری و محمد ابراهیم طاهائی، تهران: ققنوس.
·         Baudelaire,C(1993), oeuvres completes, ed. C. pichois: paris, vol.
·         Lacan,J (1966) “Fonction et champ de la parole et du langage en psychanalyse”, in Ecrits, paris, seuil.
·         ………..(1993), The seminar. Book III. The psychoses, 1955-56, trans Russell Grigg, notes by Russei Grigg, London: Routledge.