تحلیل گفتمان سه دوره اجرایی جمهوری اسلامی ایران در زمینه وضعیت اجتماعی زنان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری سیاست‌گذاری فرهنگی، پژوهشکده مطالعات فرهنگی- اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

3 پژوهشگر موسسه تحقیقات تربیتی، روانشناختی و اجتماعی، دانشگاه خوارزمی

چکیده

مقاله حاضر با اتخاذ روش تحلیل انتقادی گفتمان، در صدد پاسخگویی به دو پرسش اساسی است: در رابطه با تحول در وضعیت اجتماعی زنان، طی سه دهه گذشته بعد از انقلاب اسلامی، چه گفتمان‌هایی در نهاد اجرایی کشور شکل گرفته است؟ و با توجه به گفتمان‌های احصا شده، زنان چه جایگاهی در این گفتمان‌ها دارند؟ نتایج تحلیل اثبات می‌کند گفتمان دوره سازندگی توسعه‌گرای نظارت‌محور است، چرا که رویکردی نظارتی و مصرف‌محور به زنان داشته است. گفتمان دوره اصلاحات، لیبرال‌گرای مشارکت‌محور نام‌گذاری شده است، چرا که با اتخاذ رویکرد لیبرال، سعی در توسعه مشارکت اجتماعی زنان داشته است؛ و بالاخره دوره عدالت و مهرورزی، گفتمانی را اتخاذ کرده است که آن را گفتمان توده‌گرای وظیفه‌محور می‌نامیم، چرا که از یک سو، مشارکت اجتماعی زنان را در حضور توده‌وار اجتماعی تاویل می‌کند و از سوی دیگر، با اتخاذ رویکردی مرتجع، مکررا وظایفی مانند مادری و همسری زنان که در رابطه با مردان موضوعیت دارند را بازتولید می‌کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Discourse Analysis of the Three Presidential Periods of IRI in the Field of Women's Social Status

نویسندگان [English]

  • Soheila Ssadegh Fasaee 1
  • Atefeh Khademi 2
  • Tayebeh Najafi 3
چکیده [English]

This article is aimed at answering two basic questions through adopting the critical-discourse analysis: Over the past three decades after the Islamic Revolution and with respect to the change in the social status of women what discourses are formed in administrations in Iran? And according to the recognized discourses, what is the status of women in them? Based on analytical results, the discourse of “the construction period” should be named “developmental surveillance-center discourse” because it has been a surveillance-centric and consumer-driven approach to women. The discourse of “reformation period” has been named “liberal-based participant-center discourse”, because by adopting a liberal approach, it has been trying to develop women's social participation. And finally, the discourse of “justice and compassion period” has adopted a discourse that can be named “task-driven populist discourse”, because on the one hand, it interprets the social participation of women in the social mass and on the other hand, by adopting a reactionary approach, it repeatedly reproduces the tasks of women like motherhood and wifehood which are relevant in association with men.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Construction Period
  • Critical-Discourse Analysis
  • Justice and Compassion Period
  • Reformation Period
  • Social Status
  • Women