یادگیری سیاستی از اجرای سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش؛ رهنمودهایی برای الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مهندسی صنایع و مدیریت، دانشگاه صنعتی شاهرود، سمنان، ایران.

2 دانش‌آموخته دکتری سیاست‌گذاری بخش عمومی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده
یادگیری سیاستی، به معنای یادگیری و کسب تجربه از اجرای سیاست‌های پیشین داخلی یا خارجی است. بر اساس این، با عنایت به تدوین الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت و قرابت ابلاغ و اجرای آن، پژوهشگر -با توجه به تجربه نه‌چندان موفق کشور در اجرای سیاست‌ها و اسناد کلان پیشین- هدف خود را بررسی موانع اجرای سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش قرار داد و تلاش کرد بر اساس آن، رهنمودهایی را برای اجرای موفق الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت عرضه کند. بدین منظور، با بهره‌برداری از روش فراترکیب، 38 پژوهش پیشین را شناخت و واکافت و در پایان به هفت مفهوم کلان رسید: موانع سرمایه انسانی، موانع مدیریتی، موانع محتوای سند، موانع اجتماعی، موانع نظام سیاست‌گذاری، موانع مالی و امکاناتی و موانع قانونگذاری. به مسئولان مرکز الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت و نهاد عالی مجری آن، پیشنهاد می‌شود با استفاده از رهنمودهای این پژوهش، اجرای سند را تسهیل کنند تا سند بتواند به صورت بهینه به اهداف خود دست یابد.

کلیدواژه‌ها


منابع
1.      اخلاقی، آزیتا (1400). موانع پیاده‌سازی سیاست‌های فرهنگی در ایران (با تأکید بر سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش). مطالعات راهبردی فرهنگ، 1(1)، 75-104.
2.      اخلاقی، آزیتا، صالح، بهرام، نوید ادهم، مهدی (1399الف). آینده‌پژوهی اجرای اهداف سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش در افق 1404. مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، 10 (34)، 56-80.
3.      اخلاقی، آزیتا، صالح، بهرام، نوید ادهم، مهدی (1399ب). تحلیل مناقشات موجود در اجرای سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش با رویکرد بازیگرمحور. رهبری و مدیریت آموزشی، 14(4)، 119-150.
4.      اسلامیان، حسن، جهانبخشی، مژگان، رحمانی، مرضیه (1394). نگاهی تحلیلی به چالش‌های اجرای سند تحول بنیادین در آموزش‌وپرورش. اولین کنفرانس بین‌المللی مدیریت، اقتصاد، حسابداری و علوم تربیتی. ساری: دانشگاه پیام نور مرکز نکا.
5.      افروز، داریوش (1394). بررسی چالش‌های موجود در سند تحول بنیادین. دومین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های نوین در مدیریت و مهندسی صنایع. تهران: شرکت مدیران ایده‌پردازان پایتخت ایلیا.
6.      امراللهی، سکینه (1394). بررسی موانع اجرایی پیشرو سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش از دیدگاه معلمین آموزش‌وپرورش منطقه ۲ شهر تهران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. تهران: دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، دانشکده علوم تربیتی.
7.      امیری، سروش (1396). نقش تجربیات بین‌المللی بر یادگیری سیاست‌گذاران‏. پژوهش‌های روابط بین‌الملل، 7(26)، 223-242.
8.      بختیاری، لیلا، دهقانی، مرضیه (1401). بررسی پژوهش‌های انجام‌شده مرتبط با سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش ایران: یک مطالعۀ فراترکیب. علوم تربیتی از دیدگاه اسلام، 10(19)، 5-47.
9.      بررسی راهکارهای تقنینی مندرج در سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش (1399). تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، معاونت پژوهش‌های اجتماعی-فرهنگی، دفتر: مطالعات آموزش و فرهنگ.
10.  بررسی قابلیت اجرا و تحول‌آفرینی الگو در نشست مشترک با مجمع وزیران ادوار (1398). مرکز الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت، معاونت هماهنگی و نظارت فرایندی.
11.  بنافی، مسعود، نوروزی، محمد (1392). تحلیلی آسیب‌شناسانه از ترجمان اسناد بالادستی جمهوری اسلامی ایران در برنامه‌های عملیاتی: ملاحظاتی سیاستی. فصلنامه برنامه‌ریزی و بودجه، ۱۸(۴)، ۱۹۵-۱۶۱.
12.  بیات، موسی، غفاری، امیرحسین (1399). موانع اجرای سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، معاونت پژوهش‌های اجتماعی-فرهنگی، دفتر مطالعات آموزش و فرهنگ (گروه آموزش‌وپرورش و فنی‌وحرفه‌ای).
13.  بیطرفان، فاطمه‌سادات، سجودی، مرجان، دهقانی، مرضیه (1399). بررسی موانع اجرایی سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش بر اساس مدل فولن: موردکاوی ساحت تربیت زیبایی‌شناختی و هنری. پژوهش در برنامه‌ریزی درسی، 17(40)، 90-110.
14.  پرسش‌های رایج درباره الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت (1398). تهران: مرکز الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت.
15.  پوراحمد، احمد، عیاشی، اطهره، ثابت اقلیدی، محمد، عیاشی، راضیه، شاهی، عارف (1400). یادگیری سیاستی در سیاست‌گذاری عمومی گردشگری با رویکرد فرایندی. برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری، 10(38)، 165-197.
16.  ترکاشوند، مراد (1392). بررسی و نقد مبانی نظری سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش. چهارمین همایش انجمن فلسفه تعلیم و تربیت ایران: مبانی فلسفی تحول در نظام آموزش‌وپرورش ایران. مشهد: دانشگاه فردوسی مشهد.
17.  توکلی اردوغان، سینا، اسماعیل‌زاده، فرشته، توکلی اردوغان، نسرین (1397). بررسی موانع و راهکارهای اجرای کامل سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش. دوازدهمین کنگره پیشگامان پیشرفت. تهران: مرکز الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت.
18.  حج‌فروش، احمد (1391). بررسی تحلیلی چالش‌های اجرای سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، دفتر مطالعات اجتماعی.
19.  حسام، فرحناز، بیات، موسی (1397). بررسی «سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش». تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، معاونت پژوهش‌های اجتماعی-فرهنگی، دفتر مطالعات اجتماعی (گروه آموزش‌وپرورش).
20.  خامنه‌ای، سیدعلی (1385). بیانات در دیدار دانشگاهیان سمنان، 18/08/1385.
21.  خسروی، مهدیه، شیخی، سعید، نادعلی‌نژاد، جیران، علی‌مردی، عذری، علی‌اکبری، سمیرا (1398). بررسی موانع اجرای سند تحول بنیادین و راهکارهایی برای رفع موانع مربوط به آن. چهارمین کنفرانس بین‌المللی پژوهش در روانشناسی، مشاوره و علوم تربیتی. تهران: دبیرخانه دائمی کنفرانس.
22.  خیرگو، منصور، دانایی‌فرد، حسن (1390). چالش‌های مدیریت دولتی و تأثیر آن بر درس‌آموزی مدیریتی ملی در ایران؛ پژوهشی اکتشافی. مدیریت نظامی، 11(4)، 11-46.
23.  دانایی‌فرد، حسن (1391). طراحی رصدخانه ملی درس‌آموزی سیاستی و مدیریتی جمهوری اسلامی ایران: خردمایه نظری، مفهوم‌پردازی عملیاتی و چالش‌های فرارو. سیاست علم و فناوری، 4(4)، 13-24.
24.  راشدی، شبنم، عبدی، محمد، ماندگاری، محسن (1398). بررسی چالش‌ها و موانع تحول اهداف سند تحول بنیادین از دیدگاه مدیران مدارس ابتدایی شهر تبریز. اردبیل: اولین همایش ملی مدرسه فردا.
25.  رحیمی، حمید، مدنی، سیداحمد، کوه‌پیما رونیزی، سمیه (1397). شناسایی و ارزیابی موانع تحقق اهداف عملیاتی سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش از دیدگاه مدیران و معلمان مدارس استان فارس. نوآوری‌های مدیریت آموزشی، 14(1)، 27-44.
26.  رز، ریچارد (1390). یادگیری در پرتو خط‌مشی‌های عمومی تطبیقی: راهنمای کاربردی. مترجمان: حسن دانایی‌فرد و منصور خیرگو. تهران: مؤسسه کتاب مهربان نشر.
27.  زینتی، ایمان (1400). مطالعه فرایند یادگیری خط‌مشی و عوامل مؤثر بر آن در ایران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. تهران: دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده مدیریت و حسابداری.
28.  سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش (بی‌تا). تهران: دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی. در دسترس در: https://sccr.ir/Files/6609.pdf
29.  صاحبکار، سیدمحمد، فرتاش، کیارش، خطیبی عقدا، عبدالنبی، شجاعی، سیدمحمدحسین، خالدی، آرمان، مزارعی، حامد، پورعسکری، پدرام (1395). تحلیل یادگیری سیاستی در فرایند تصویب قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان و تجاری‌سازی اختراعات و نوآوری‌ها (از ارائه لایحه به مجلس تا تصویب قانون). ششمین کنفرانس بین‌المللی و دهمین کنفرانس ملی مدیریت فناوری، تهران: انجمن مدیریت فناوری.
30.  صادقی گوغری، مهدیه، یعقوبی‌پور، علی، منتظری، محمد (1399). تحلیل عوامل مؤثر بر تحقق سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش با استفاده از روش دیمتل. نوآوری‌های مدیریت آموزشی، 15(3)، 78-94.
31.  صادقی گوغری، مهدیه، یعقوبی‌پور، علی، منتظری، مهدی (1398). شناسایی عوامل مؤثر بر تحقق سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش با استفاده از تکنیک ساختاری تفسیری (ISM). سبک زندگی با محوریت سلامت، 3(4)، 111-125.
32.  صالح‌نژاد، سیدعبدالله، درویش، حسن، احمدی، علی‌اکبر، فروزنده، لطف‌الله (1397). فراترکیب مطالعات منزلت کارکنان در ایران. پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی، 10(2)، 105-84.
33.  صمدی، معصومه (1400). تبیین چالش‌های اجرای سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش بر اساس روش فراترکیب. سیاستگذاری عمومی، 7(4)، 319-330.
34.  عرب، سیدمحمد، ابراهیم‌زاده پزشکی، رضا، مروتی شریف‌آبادی، علی (1393). طراحی مدل فراترکیب عوامل مؤثر بر طلاق با مرور نظام‌مند مطالعه‌های پیشین. اپیدمیولوژی ایران، 10(4)، 22-10.
35.  علی ابن ابیطالب (1379). ترجمه نهج‌البلاغه. مترجم: محمد دشتی. قم: مشرقین.
36.  غلامعلی‌تبار فیروزجایی، کبری، ایزدی، صمد (1394). بررسی چگونگی اجرای برنامه‌های عملیاتی ارائه‌شده در سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش. سیزدهمین همایش انجمن مطالعات برنامه درسی: برنامه درسی در ایران، فاصله نظر و عمل. تهران: انجمن مطالعات برنامه درسی ایران.
37.  فاضل، سیدمهدی (1398). بررسی عملکرد وزارت آموزش‌وپرورش در اجرای سند تحول بنیادین. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. مرودشت: دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت.
38.  فرتاش، کیارش، الیاسی، مهدی، قاضی نوری، سیدسروش، طباطبائیان، سیدحبیب‌الله (1396). یادگیری سیاستی در سیاست‌های توسعه فناوری و نوآوری ایران (مطالعه قوانین برنامه سوم، چهارم و پنجم توسعه). مدیریت نوآوری، 6(2)، 1-30.
39.  قجری، ناصر، مزیدی، محمد، شمشیری، بابک (1399). واکاوی و فهم اهم چالش‌ها و موانع عملی پیش رو در تحقق سند تحول بنیادین با تمرکز بر زیرنظام‌های اصلی آن. پژوهش‌های برنامه درسی، 10(1)، 1-33.
40.  کاکوجویباری، علی‌اصغر (1390). الزامات اجرایی سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، دفتر مطالعات اجتماعی (گروه آموزش‌وپرورش).
41.  کمالی، یحیی (1396). روش‌شناسی فراترکیب و کاربرد آن در سیاستگذاری عمومی. سیاست، 47(3)، 736-721.
42.  کوه‌پیما رونیزی، سمیه (1397). شناسایی و ارزیابی موانع تحقق اهداف عملیاتی سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش از دیدگاه مدیران و معلمان مدارس استان فارس. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. کاشان: دانشگاه کاشان.
43.  کیانپور، شیما، درخشان‌پور، فاطمه زیبا (1395). چالش‌های اجرای سند تحول بنیادین در آموزش‌وپرورش. دومین کنفرانس بین المللی پژوهش های نوین در حوزه علوم تربیتی و روانشناسی و مطالعات اجتماعی ایران. قم: دبیرخانه دائمی کنفرانس.
44.  الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت (1402). مرکز الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت.
45.  محمدشریفی، رحیم (1394). مطالعه شناخت و دیدگاه معلمان و مدیران مدارس شهرستان سقز درباره سند تحول بنیادین و موانع اجرای آن. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. تبریز: دانشگاه تبریز.
46.  محمدیان، معصومه، صالحی عمران، ابراهیم، پاشا، رضا (1396). بررسی مشکلات اجرایی سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش از نظر مدیران. مطالعات آینده‌پژوهی و سیاستگذاری، 3(1)، 59-76.
47.  مذنبی، محمدصالح (1392). تبیین عوامل و زمینه‌های چالش‌برانگیز در تحقق (اجرایی شدن) سند ملی آموزش پرورش جمهوری اسلامی ایران (با نگاهی به راهکارها). پایان‌نامه کارشناسی ارشد. تهران: دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی.
48.  مرادی، رضا، پورشافعی، هادی (1392). سند تحول بنیادین نظام آموزشی و چالش‌های آن. همایش ملی تغییر برنامه درسی دوره های تحصیلی آموزش‌وپرورش. بیرجند: دانشگاه بیرجند.
1.      Biegelbauer, Peter (2015). How Different Forms of Policy Learning Influence Each Other: Case Studies from Austrian Innovation Policy-Making. Policy Studies, DOI: 10.1080/01442872.2015.1118027
2.      Busenberg, George J. (2001). Learning in Organizations and Public Policy. Journal of Public Policy, 21(2), 173–189.
3.      Dunlop, Claire A. & Radaelli, Claudio M. (2013). Systematising Policy Learning: From Monolith to Dimensions. Political Studies, Political Studies Association, 61(3), 599-619.
4.      Dunlop, C. A. & Radaelli, C. M. (2018). The Lessons of Policy Learning: Types, Triggers, Hindrances and Pathologies. Policy & Politics, 46(2), 255-272.
5.      Freeman, R. (2006). Learning in Public Policy. In M. Moran, M. Rein, & R. E. Goodin (Eds.), The Oxford handbook of public policy (pp. 367–388). New York, NY: Oxford University Press.
6.      Lieu, Jenny (2013). Influences of Policy Learning, Transfer, and Post Transfer Learning in the Development of China’s Wind Power Policies. Ph.D. Dissertation. UK: Brighton and Hove: University of Sussex.
7.      Moyson, Stéphane, Scholten, Peter & Weible, Christopher M. (2017). Policy Learning and Policy Change: Theorizing Their Relations from Different Perspectives. Policy and Society, 36(2), 161-177.
8.      Rietig, Katharina & Perkins, Richard (2017). Does Learning Matter for Policy Outcomes? The Case of Integrating Climate Finance into the EU Budget. Journal of European Public Policy, DOI: 10.1080/13501763.2016.1270345
9.      Sabatier, Paul A. (1988). An Advocacy Coalition Framework of Policy Change and the Role of Policy-Oriented Learning Therein. Policy Sciences, 21(2):129-168.
10.    Zimmer, Lela (2006). Qualitative Meta-Synthesis: A Question of Dialoguing with Texts. Methodological Issues in Nursing Research, 53(3