راهبردهای پیشنهادی تحقق اقتصاد مقاومتی با تمرکز بر اجرای مدل ترکیبی حکمرانی اسلامی و تکثر پولی : کاربردی از روش تحلیل SWOT

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه اقتصاد اسلامی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی(ره)، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری اقتصاد اسلامی، موسسه آموزش عالی علوم انسانی اسلامی، دانشگاه بین المللی المصطفی (ص)، قم، ایران

چکیده
تحولات اقتصادی و مالی جهانی، کشورهای اسلامی را با چالش‌های متعددی مواجه ساخته است. اجرای سیاست‌های اقتصاد مقاومتی در چارچوب حکمرانی اسلامی و تکثر پولی می‌تواند به کاهش آسیب‌پذیری اقتصادی این کشورها کمک کند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و ارائه راهبردهای پیشنهادی برای اجرای مدل ترکیبی حکمرانی اسلامی و تکثر پولی، از روش تحلیل SWOT بهره گرفته است. جامعه آماری شامل ۳۰ نفر از متخصصان اقتصادی، اساتید دانشگاه و سیاست‌گذاران پولی کشورهای اسلامی منتخب در نیمه دوم سال ۲۰۲۴ بوده که داده‌ها از طریق پرسشنامه ساختاریافته گردآوری شده است. نتایج تحلیل نشان می‌دهد توسعه پیمان‌های پولی میان کشورهای اسلامی، طراحی ارزهای دیجیتال اسلامی و گسترش ابزارهای مالی اسلامی از استراتژی‌های تهاجمی مؤثر هستند. همچنین، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های بانکی و دیجیتال، تنظیم قوانین مشترک و ارتقای آموزش اقتصادی به کاهش نقاط ضعف کمک می‌کند. در بخش تدافعی، ایجاد سیستم‌های مقاوم در برابر تحریم‌ها و توسعه سازوکارهای اقتصاد مقاومتی پیشنهاد شده است. در نهایت، تقویت همکاری‌های اقتصادی منطقه‌ای و تدوین سیاست‌های پولی پایدار برای مقابله با تهدیدها ضروری دانسته می‌شود. یافته‌ها می‌تواند مبنایی برای سیاست‌گذاران در طراحی نظام‌های پولی مقاوم و پایدار اسلامی فراهم آورد.

کلیدواژه‌ها


منابع
قرآن کریم.
1.      ایزدی، شهاب و نیک‌فرجام، رضا (1401). حکمرانی اسلامی و تأثیر آن بر اقتصاد ایران در مواجهه با تحریم‌های بین‌المللی. مجله سیاست اقتصادی، دوره 18، شماره 3، صص 80-95.
2.      حسینی، حسین (1399). عدالت اقتصادی در حکمرانی اسلامی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
3.      حسینی، رضا و محمودی، محمد (1402). مدل‌های حکمرانی اسلامی در حوزه پولی و تأثیر آن بر اقتصاد. مجله مالی و بانکداری اسلامی، دوره 9، شماره 1، صص 23-41.
4.      حسین‌پور، جواد (1398). بررسی تأثیر تکثر پولی در کشورهای در حال توسعه. نشریه مطالعات اقتصادی، دوره 22، شماره 4، صص 99-118.
5.      رحیمی، علی (1403). حکمرانی اسلامی و استفاده از سیستم‌های پولی چندگانه: بررسی تأثیرات بر تاب‌آوری اقتصادی. مجله اقتصاد اسلامی، دوره 13، شماره 2، صص 112-130.
6.      سیادت، غلامرضا و همکاران (1395). شفافیت و حکمرانی خوب در اقتصاد ایران. فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی، دوره 8، شماره 1، صص 55-78.
7.      سلطانی، فرید و خلیلی، حسین (1400). بررسی تأثیر پول‌های مکمل و دیجیتال بر تاب‌آوری اقتصادی کشورهای در حال توسعه. نشریه مطالعات اقتصادی، دوره 30، شماره 1، صص 77-92.
8.      طاهری، محمد (1393). حکمرانی اسلامی و تأثیر آن بر توسعه اقتصادی در کشورهای اسلامی. مجله توسعه اقتصادی، دوره 21، شماره 3، صص 56-75.
9.      علی‌زاده، مهدی (1395). حکمرانی اسلامی و تأثیر آن بر ثبات اقتصادی کشورهای اسلامی. مجله اقتصاد اسلامی، دوره 12، شماره 4، صص 85-106.
10.  غنی‌نژاد، موسی (1398). اقتصاد و آزادی: درباره مبانی فلسفی و نظری اقتصاد آزاد. تهران: نشر نی.
11.  مرادی، سارا (1400). ارزهای دیجیتال و نقش آن‌ها در مقاوم‌سازی اقتصاد. نشریه بانکداری و مالی، دوره 27، شماره 1، صص 112-133.
12.  مطهری، مرتضی (1390). عدل الهی. تهران: انتشارات صدرا، صص 150.
13.  خامنه­ای، سید علی (1390). بیانات در دیدار دانشجویان، ۱۹ مرداد ۱۳۹۰. دفتر حفظ و نشر آثار مقام معظم رهبری، دریافت‌شده از: https://farsi.khamenei.ir
14.  خامنه­ای، سید علی (1389). بیانات در دیدار کارآفرینان، شهریور ۱۳۸۹. دفتر حفظ و نشر آثار مقام معظم رهبری، دریافت‌شده از: https://rasekhoon.net
15.  خامنه­ای، سید علی (1402). بیانات در دیدار کارگران، ۹ اردیبهشت ۱۴۰۲. دفتر حفظ و نشر آثار مقام معظم رهبری، دریافت‌شده از: https://farsi.khamenei.ir
16.  محسنی، محمد (1398). حکمرانی اسلامی و اصول فقهی در نظام‌های پولی. مجله حکمرانی اسلامی، دوره 15، شماره 4، صص 40-58.
1.          Aizenman, J., & Jinjarak, Y. (2021). The Role of Multi-Currency Systems in Reducing Financial Risk. Journal of International Economics, 131, 105-123.
2.          Bordo, M. D., & Choudhri, E. U. (2021). The Gold Standard and the Global Financial Crisis. Journal of International Money and Finance, 104, 102157.
3.          Bordo, M. D., et al. (2023). Multi-Currency Systems and Strengthening Economic Resilience. Journal of Global Economics, 35(4), 245-263.
4.          Bordo, M. D. (2021). Monetary Systems and Economic Resilience: A Global and Regional Perspective. International Economic Journal, 25(6), 98-115.
5.          Bordo, M. D., et al. (2020). Currency Boards and Economic Stability: An Overview. Economic History Review, 73(2), 456-475.
6.          Bordo, M. D., & Kydland, F. E. (1995). The Gold Standard as a Rule: An Essay in Exploration. Explorations in Economic History, 32(4), 423-464.
7.          Catalini, S. (2022). Digital Currencies and Monetary Systems in Islamic Countries: A Fiqh and Economic Review. Journal of Fiqh and Economics, 19(2), 112-131.
8.          Catalini, C., & Gans, J. S. (2016). Some Simple Economics of the Blockchain. MIT Sloan Research Paper, 5191-16.
9.          Chapra, M. U. (2016). Islamic Economics: A Survey of the Literature. Islamic Research and Training Institute, Islamic Development Bank.
10.       Catalini, C., & Gans, J. S. (2016). Some Simple Economics of the Blockchain. MIT Sloan Research Paper, 5191-16.
11.       De Grauwe, P. (2018). The Economics of Monetary Union. Oxford University Press.
12.       Fischer, S. (2001). Exchange Rate Regimes: Is the Bipolar View Correct?. International Monetary Fund, 48(2), 243-268.
13.       Ghosh, A. R., Gulde, A. M., & Wolf, H. C. (2020). Currency Boards: The Ultimate Fix?. International Monetary Fund, 45(1), 1-29.
14.       Hayek, F. A. (1976). Denationalisation of Money: The Argument Refined. Institute of Economic Affairs.
15.       IMF (2023). United Arab Emirates: Sustainability in Energy and Economy. Washington, DC: International Monetary Fund.
16.       Iqbal, M., & Mirakhor, A. (2017). An Introduction to Islamic Finance: Theory and Practice (2nd ed.). Wiley.
17.       Mollah, M. (2020). Governance in Islam: Principles and Challenges. Journal of Islamic Economics, 35(1), 41-59.
18.       Mankiw, N. G. (2021). Principles of Economics. 9th Edition. Cengage Learning.
19.       Mishkin, F. S. (2019). The Economics of Money, Banking, and Financial Markets. Pearson Education.
20.       Narayanan, A., Bonneau, J., Felten, E., Miller, A., & Shamir, A. (2016). Bitcoin and Cryptocurrency Technologies. Princeton University Press.
21.       Nasr, S. H. (2006). Islamic Life and Thought. State University of New York Press.
22.       Obstfeld, M., & Rogoff, K. (2020). Global Imbalances and the Financial Crisis: Products of Common Causes. International Journal of Economics and Finance, 12(3), 33-47.
23.       Rogoff, K. (2022). The Case for Central Bank Digital Currencies. Brookings Papers on Economic Activity, 2022(1), 1-40.