تاملی در مبانی تحریم ازدواج موقت در فقه اهل سنت در الگوی پیشرفت اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

بسیج اساتید

چکیده
چکیدها ازدواج موقت فقط در فقه امامیه، که از منابع اساسی حقوق اسلامی ایران است، مشروعیت دارد و علت آن نیز اعتقاد بر عدم نهی آن توسط قرآن و پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و بلکه مورد نهی واقع شدن سلیقه ای از ناحیه ی شخص خلیفه ی دوم پس از ثبوت اباحه است. در سایر مذاهب اسلامی ، اغلب با اعتقاد به تحریم ازدواج موقت از سوی پیامبر اعظم و تأکید خلیفه ی دوم بر آن، چنین ازدواجی را نامشروع محسوب می کنند ولی تحریم این نوع ازدواج اغلب بر ظواهر قرآن و بیشتر از آن، روایات و سیره نبوی متعارض و مشکوک الصدور استوار است و در مقابل، اباحه ی این نوع ازدواج در فقه امامیه ناشی از سبق قطعی اباحه ی آن و لحوق شائبه ی تحریم و تناقض و ضعف ادله ی تحریم و در نهایت توصیه های ائمه ی اطهار در استمرار اباحه و احکام و شرایط آن است. ظاهراً چون نهی ازدواج موقت از ناحیه ی خلیفه ی دوم برخلاف نهی صادره از سوی نبی مکرم محرز بوده، باعث پیدایش و صحت نظریه ی تحریم ازدواج موقت توسط وی از باب مصالح و حکم حکومتی شده است. لازم به ذکر است این نظریه در بین علمای اهل سنت هم اختلافی است و بطور مطلق حرام نمی باشد. این مطالعه کوششی است تا با استناد به منابع اصلی فقه اهل سنت، چرایی تعارض و مبانی تحریم نکاح موقت را مورد واکاوی قرار دهد.

کلیدواژه‌ها


¾    ابن‌عابدین، محمد امین بن عمر (1412 ق). حاشیه ردالمختار علی الدر المختار (شرح تنویر الابصار) (ج. 3). بیروت: دار الفکر.
¾    ابن‌قدامه مقدسی، عبدالله بن احمد [بی‌تا]. المغنی. بیروت: دار الکتاب العربی.
¾    ابن‌قدامه مقدسی، عبدالله بن احمد [بی‌تا]. الشرح الکبیر (ج. 7). [بی‌جا: بی‌ناشر].
¾    ابن‌عربی، محمد بن عبدالله [بی‌تا]. احکام القرآن (ج. 3). بیروت: دار الجیل.
¾    احمد بن حنبل، ابوعبدالله [بی‌تا]. مسند الإمام احمد بن حنبل (ج. 3). تحقیق: شعیب الأرناؤوط و دیگران. بیروت: مؤسسة الرسالة.
¾    البحری البغدادی [بی‌تا]. [عنوان دقیق کتاب ذکر نشده] (ج. 6). [بی‌جا: بی‌ناشر].
¾    بخاری، محمد بن اسماعیل (1408 ق). صحیح البخاری. استانبول: دار الطباعة العامرة.
¾    بیرقدار (1428 ق). [عنوان دقیق کتاب ذکر نشده]. در الکاسانی (1409 ق) و ابن عابدین (1412 ق) نقل شده است.
¾    بیهقی، احمد بن حسین [بی‌تا]. السنن الکبری (ج. 7). بیروت: دار الفکر.
¾    الجصاص، احمد بن علی الرازی [بی‌تا]. احکام القرآن. لوح فشرده مکتبة الشامله.
¾    الحامد، محمد [بی‌تا]. المتعة حرام فی الإسلام.
¾    الذهبی، شمس‌الدین محمد بن احمد [بی‌تا]. میزان الاعتدال فی نقد الرجال. بیروت: دار المعرفة.
¾    الرازی، عبدالرحمن بن أبی حاتم [بی‌تا]. الجرح والتعدیل. [بی‌جا: بی‌ناشر].
¾    الزمخشری، محمود بن عمر (1279 ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل (ج. 2). قاهره: مطبعة بولاق.
¾    السیوطی، جلال‌الدین عبدالرحمن (1424 ق). الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور (ج. 2 و 4). قاهره: دار الفکر.
¾    الطببری، محمد بن جریر [بی‌تا]. تاریخ الأمم والملوک (تاریخ الطبری) (ج. 2). بیروت: دار التراث.
¾    الطببری، محمد بن جریر [بی‌تا]. جامع البیان عن تأویل آی القرآن (تفسیر الطبری) (ج. 5). [بی‌جا: بی‌ناشر].
¾    العسقلانی، ابن‌حجر [بی‌تا]. تهذیب التهذیب (ج. 1، 4، 11، 19). بیروت: دار صادر.
¾    العسقلانی، ابن‌حجر [بی‌تا]. فتح الباری شرح صحیح البخاری (ج. 9 و 11). بیروت: دار المعرفة.
¾    القرطبی، محمد بن احمد الانصاری (1427 ق). الجامع لأحکام القرآن (ج. 6). بیروت: مؤسسة التاریخ العربی.
¾    القسطنانی (؟)، [بی‌تا]. فتح الباری (ج. 9 و 11). [بی‌جا: بی‌ناشر]. (احتمالاً تصحیف «ابن‌حجر عسقلانی» است.)
¾    القشیری، مسلم بن حجاج [بی‌تا]. صحیح مسلم. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
¾    الکاسانی، علاءالدین ابوبکر بن مسعود (1409 ق). بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع (ج. 2). بیروت: دار الکتاب العربی.
¾    الماوردی، علی بن محمد [بی‌تا]. الحاوی الکبیر فی فقه مذهب الإمام الشافعی (ج. 9). بیروت: دار الکتب العلمیة.
¾    المتقی الهندی، علاءالدین علی [بی‌تا]. کنز العمال فی سنن الأقوال والأفعال (ج. 6). تحقیق: بکری حیانی و صفوة السقا. بیروت: مؤسسة الرسالة.
¾    النمری القرطبی [بی‌تا]. [عنوان دقیق کتاب ذکر نشده] (ج. 5). [بی‌جا: بی‌ناشر].
¾    النووی، یحیی بن شرف [بی‌تا]. شرح صحیح مسلم (ج. 6 و 9). بیروت: دار الکتاب العربی.
¾    النووی، یحیی بن شرف [بی‌تا]. هامش إرشاد الساری (ج. 6). [بی‌جا: بی‌ناشر].
¾    الهیثمی، علی بن أبی بکر [بی‌تا]. مجمع الزوائد و منبع الفوائد (ج. 4). قاهره: مکتبة القدسی.
¾    فخررازی، محمد بن عمر (1401 ق). التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب) (ج. 10 و 50). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
¾    رشیدرضا، محمد (1328 ق). تفسیر المنار (ج. 5). قاهره: دار المنار.
¾    طبرسی، فضل بن حسن [بی‌تا]. مجمع البیان فی تفسیر القرآن (جلد مربوط به سوره نساء). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
¾    عباس‌زاده، سید مهدی (1378 ش). بررسی فقهی حقوقی ازدواج موقت. قم: بوستان کتاب.
¾    عبدالرزاق الصنعانی [بی‌تا]. المصنف (ج. 7). تحقیق: حبیب الرحمن الأعظمی. بیروت: المجلس العلمی.
¾    علم‌الهدی، سید مرتضی [بی‌تا]. [عنوان دقیق منبع ذکر نشده]. در عباس‌زاده (1378 ش) نقل شده است.
¾    عسکری، مرتضی [بی‌تا]. [عنوان اثر]. لوح فشرده مکتبه الشامله.
¾    مکارم شیرازی، ناصر [بی‌تا]. تفسیر نمونه. تهران: دار الکتب الإسلامیة.
¾    وکیلی، سید حسین (1373 ش). نکاح المتعه در فقه اسلامی. مشهد: آستان قدس رضوی.
¾    یوسف مکی (1342 ق). [عنوان دقیق کتاب یا مقاله ذکر نشده]. در مقاله حاضر به نقل از آن استناد شده است.