واکاوی مهمترین اولویت‌ها و دغدغه‌های دوران دانشجویی با استفاده از نظریه داده بنیاد ( نمونه مطالعاتی: دانشجویان دانشگاه علم و صنعت)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیات علمی دانشگاه علم و فرهنگ

چکیده
دوران دانشجویی، به دلیل قرار گرفتن در سال‌های آغازین جوانی و برخورداری از شور و انرژی ویژه این دوره، مقطعی حساس و بسیار تأثیرگذار در مسیر توسعه فردی و اجتماعی افراد محسوب می‌شود. فرصت بی‌بدیل آرمان‌گرایی و عدالت‌خواهی که ریشه در ذات جوانی دارد، بستری مناسب برای شکل‌گیری آینده‌ جوانان فراهم می‌آورد. پیامدهای مثبت و منفی این دوره از زندگی، فراتر از سال‌های حضور فرد در دانشگاه، تا سالیان متمادی در سطوح مختلف جامعه تسرّی می‌یابد.
این مقاله با هدف شناسایی و واکاوی مهم‌ترین دغدغه‌ها و اولویت‌های دانشجویان ایرانی در آغاز قرن حاضر نگارش شده است. برای دستیابی به این هدف، رویکرد کیفی و روش نظریه داده بنیاد و انجام مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و عمیق با نمونه‌های هدفمند و اشباع‌شده از دانشجویان دانشگاه علم و صنعت مورد بهره‌برداری قرار گرفت. نتایج حاصل از تحلیل جامع داده‌ها نشان می‌دهد که مسائل و چالش‌های اقتصادی به عنوان یکی از برجسته‌ترین و مهم‌ترین دغدغه‌های اصلی و مشترک بخش قابل توجهی از جامعه دانشجویی کشور در شرایط کنونی می‌باشد. این دغدغه‌ها شامل مواردی نظیر تأمین هزینه‌های زندگی، شهریه، مسکن و نگرانی از آینده شغلی است. این یافته‌های کلیدی می‌تواند مبنایی مستحکم و کاربردی برای سیاست‌گذاران، برنامه‌ریزان آموزشی و نهادهای مربوطه در سطح ملی و دانشگاهی باشد. با درک عمیق‌تر این چالش‌ها، امکان تدوین و اتخاذ سیاست‌های اقتصادی و اجتماعی مؤثرتر فراهم می‌آید تا با اصلاح ساختارهای موجود، علاوه بر بهبود فضای عمومی کشور و افزایش امید اجتماعی، گام‌های مؤثری در راستای کاهش اساسی دغدغه‌های دانشجویان و ارتقاء کیفیت زندگی دانشگاهی آن‌ها برداشته شود.

کلیدواژه‌ها


1.        اعتمادی فرد، سیدمهدی(1393)، طرح نگرش دانشجویان نسبت به فضای دانشگاه با تأکید بردانشگاه­های دولتی واقع در تهران، تهران: پژوهشکده فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری.
2.        امیری، ماندانا؛ دوران، بهناز؛ سلیمی، سید حسین؛ ضرغامی، محمدحسین؛ غلامی فشارکی، محمد(1398)،« ارتباط عوامل استرس‌زای دانشجویی با مشکلات روانشناختی در دانشجویان یک دانشگاه علوم پزشکی نظامی در شهر تهران»، مجله طبّ نظامی، دوره 21، شماره 4، 389-380.
3.        اینگلهارت، رونالد(1373)، تحول فرهنگی درجامعه پیشرفته صنعتی، ترجمه مریم وتر، تهران: انتشارت کویر.
4.        تامپسون، جان بروکشایر (1379)، رسانه ها و نوگرایی، ترجمه علی ایثاری کسمایی، تهران: موسسه انتشاراتی روزنامه ایران.
5.        حسین‌زاده، علی‌حسین؛ رضادوست، کریم؛ بهمنی، سجاد؛ عربی، علی؛ بندری، مهران(1404)، «چرخه معیوب ارتباط صنعت و دانشگاه: راهکارهایی برای نیل به سوی سرمایه‌سازی دانش»، فصلنامه پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی، دوره 14، شماره 2، 88-67.
6.        دانایی­فرد، حسن؛ الوانی، سید مهدی؛ آذر، عادل(1398)، روش شناسی پژوهش کمی در مدیریت: رویکردی جامع، تهران، اشراقی: صفار، چاپ سیزدهم.
7.        دانایی­فرد، حسن؛ امامی، سید مجتبی(1386)،« استراتژی­های پژوهش کیفی: تأملی بر نظریه­پردازی داده بنیاد»، فصلنامه اندیشه مدیریت، دوره 1، شماره 2، صص 97-69.
8.        دفتر نیازسنجی و مطالعات فرهنگی(1400)، بررسی مهمترین دغدغه‌های دوران دانشجویی، تهران: معاونت فرهنگی جهاد دانشگاهی.
9.        دلانتی، جرارد (1386)، دانش در چالش: دانشگاه در جامعه دانایی، ترجمه علی بختیاری زاده، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم ، تحقیقات وفناوری.
10.     سنگی، لیلا( 1402)، «نیازسنجی فرهنگی دانشجویان دانشگاه تهران»، فصلنامه مطالعات میان فرهنگی، دوره 18، شماره 54، 60-33.
11.     سنگی، لیلا(1400)، «سنجش نگرش دانشجویان به برنامه های فرهنگی( نمونه مطالعاتی؛ دانشجویان تحصیلات تکمیلی خوابگاه­های دانشگاه تهران)»، فصلنامه مطالعات میان فرهنگی، دوره 16، شماره 49، 29-9.
12.     شالچی، وحید( 1391)، بررسی گرایش­های فرهنگی دانشجویان، تهران: معاونت پژوهشی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه­ها.
13.     غیاثوند، احمد(1384)، بررسی نگرش دانشجویان نسبت به رفتارهای دینی، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
14.     فکوهی،  ناصر (1389)،« چشم انداز فرهنگ عمومی و نظام دانشگاهی»، فصلنامه مطالعات فرهنگی دانشگاه تهران، برگ فرهنگ، شماره 21، 35-22.
15.     مدیریت رصد و سنجش افکار(1390)، بررسی نگرش های فرهنگی و سیاسی دانشجویان و عوامل موثر بر آن، تهران: معاونت پژوهشی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه­ها.
16.     معاونت فرهنگی سازمان جهاد دانشگاهی تهران(1398)، نیازسنجی فرهنگی دانشجویان دانشگاه تهران، تهران: سازمان جهاد دانشگاهی تهران.
17.     وریج کاظمی، عباس(1387)، بررسی سبک های زندگی فراغتی در میان دانشجویان کشور و عوامل همبسته با آنها، تهران: نهاد مقام معظم رهبری در دانشگاه­ها.
18.     هکنی،  شلدون (1389)، «آموزش عالی به مثابه رسانه­ای برای فرهنگ»، ترجمه عبدالعزیزتاتار، فصلنامه مطالعات فرهنگی دانشگاه تهران: برگ فرهنگ، شماره 21، 87-77. 
19.     یین، رابرت(1381)، تحقیق موردی، ترجمه علی پارساییان و محمد اعرابی، تهران: دفتر پژوهش­های فرهنگی.
20.      Biswas Mohia Menul, Chandra Das Kailas, Sheikh Illias(2024), Psychological implications of unemployment among higher educated migrant youth in Kolkate City, India,www.nature.com/ scientific reports, 1-10.
21.      Moore Andrea, Nguyen Annie, Rivas Sabrina, Bany-Mohammed Ayah, Majeika Jarod, Martinez Lauren(2021), A qualitative examination of the impacts of financial stress on college students, well- being: Insights from a large, private institution, SAGE Open Medicine, University of Southern California, Los Angles, USA, Vol.9, 1-8.
22.      Mseleku, Zethembe(2024), Transitioning from higher education to the labour market: the role of graduate internship on youth graduate employability, Cogent Education, Vol.11, No.1, 1-15.
23.      Nasr Ramona, Abdel Rahman Abir, Haddad Chadia, Nasr Nada, Karam Joanne, Hayek Jessy, Ismael Ibrahim, Swaidam Eman, Salameh Pascale, Alami Nael(2024), The impact of financial stress on student wellbeing in Labanese higher education, BMC Public Health, 1-13.
24.      Tan Miaoqing, Wu Zhigang, Li Jin, Liang Yuxi, Lv Wenting(2024), Analyzing the impact of unemployment on mental health among Chinese university graduates: a study of emotional and linguistic patterns on Weibo, Frontiers in Public Health, Guangzhou Sport University, Guangzhou, China, Vol 10, 1-9