نظریه فطرت شهید مطهری و تاثیر آن در حوزه شناخت و فلسفه دین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه مطالعات زنان دانشگاه اهل بیت، تهران، ایران

چکیده
شهید مطهری فطرت را مادر همه معارف اسلامی می‌دانند. از این رو فطرت به عنوان محور اصلی مباحث شهید مطهری در موضوعات مختلف فکری می‌باشد. اما مهم‌ترین بخش تاثیرگذار در مقوله فطرت در منظومه فکری شهید مطهری مربوط به حوزه شناخت و فلسفه دین است. این مقاله با روشی تحلیلی-توصیفی درصدد پاسخ به این سوال کلیدی است که بر اساس نظریه فطرت، چگونه می‌توان دیدگاه شهید مطهری را در حوزه شناخت و فلسفه دین تبیین کرد. برای روشن شدن مطلب رویکرد استاد به صورت تطبیقی با برخی فلاسفه غربی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که شهید مطهری در حوزه شناخت به تصدیقاتی قائل هستند که در زمره فطریات قرار می‌گیرند. همچنین بررسی آرای استاد مطهری در حوزه فلسفه دین روشن می‌کند که استاد بر خلاف اکثر مباحث سنتی فلسفه دین که رویکردی درون دینی دارند به اصل مقوله دین و نحوه توجه و پذیرش آن می‌پردازند. لذا با استدلالی متفاوت از فیلسوفان تحلیلی و یا فلاسفه متاثر از وینگتنشتاین به مبانی پذیرش دین پرداخته و مبنای اصلی را در انسان شناسی جستجو می‌کنند. در واقع تمرکز اصلی بر سرشت انسانی است که کمال طلبی و گرایش به پرستش در ذات اوست.

کلیدواژه‌ها


خسروپناه، عبدالحسین(2012). معناشناسی گزاره‏های دینی، کلام اسلامی، 21(83)، 9-24.
علمی، قربان و بورونی، علی(1395). مفهوم انسان از دیدگاه کارل بارث و الهیات لیبرال قرن نوزدهم، الهیات تطبیقی، 7(15)، 81-94.
مطهری، مرتضی(۱۳۹۹). نبوت. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(۱۳۶۳). نقدی بر مارکسیسم. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(۱۳۶۶). مقالات فلسفی، ۲. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(۱۳۶۹). فطرت. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(۱۳۷۵). انسان و ایمان. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(۱۳۷۶). نظام حقوق زن در اسلام. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(۱۳۸۵). اصول فلسفه و روش رئالیسم، ۳. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(۱۳۸۵). جامعه و تاریخ. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(۱۳۹۱). جامعه و تاریخ در قرآن. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(۱۳۹۲). انسان در قرآن. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(۱۳۹۶). اصول فلسفه و روش رئالیسم، ۲. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(۱۳۹۶). علل گرایش به مادیگری. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(۱۳۹۷). اصول فلسفه و روش رئالیسم، ۱. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(۱۳۹۷). مسئله شناخت. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(۱۳۹۸). در‌سهای اشارات و نجات؛ فلسفه ابن سینا ۱. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(۱۳۹۸). فطرت و تربیت. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1399). امدادهای غیبی در زندگی بشر. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1399). فطری بودن دین. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(۱۴۰۱). انسان شناسی قرآن. تهران: صدرا.