نقد و بررسی آراء شهید مطهّری درباره حکومت و مبانی آن

فیاض بخش, زهرا; مطهّری, علی; لاریجانی, علی

نقد و بررسی آراء شهید مطهّری درباره حکومت و مبانی آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

زهرا فیاض بخش ¹

علی مطهّری ²

علی لاریجانی ³

¹ کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران، تهران، ایران

² دانشیار، عضو هیأت علمی گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران، تهران، ایران

³ دانشیار، عضو هیأت علمی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

شهید مطهّری وجود حکومت را به عنوان نهادی که انتظامات و سیاست جامعه را اداره می‌کند، ضروری می‌دانند. ایشان مبنای حاکمیت را از حقّ الهی اخذ می‌کنند و نظیر اغلب فلاسفه اسلامی، نظریه حکومت ایشان از فلسفه نبوّت نشأت می‌گیرد؛ اما شهید مطهّری حیثیت حکومت را دو وجهی می‌دانند: بخشی که مربوط به هدایت عامه و نشان دادن مسیر حرکت به سعادت است، ناظر به حقّ الهی است و به موضوع ولایت حاکم ربط می‌یابد که باید خصوصیات فقاهت و عدالت را داشته‌باشد و این بخش جنبه ولایت دارد نه وکالت، اما بخشی از حکومت که رتق و فتق امور متعارف حکومت است، نظیر امور اجرائی یا تقنینی، متّکی به رأی و نظر مردم است که جنبه وکالت دارد. از نظر ایشان، حکومت وظیفه سعادتمند نمودن ابنای جامعه را، چه از جهت معنوی و چه مادّی، داشته و این دو بعد مادّی و معنوی به یکدیگر پیوند دارد. استاد مطهّری وظیفه حکومت را به نظریه فطرت ربط داده‌است، لذا رشد متوازن استعدادها، هدف مدینه فاضله است و برای تحقّق این امر، آزادی یک ضرورت است، البتّه ضرورت آلی و نه غایی.

کلیدواژه‌ها

حکومت

حق حاکمیت

وظیفه حکومت

عدالت

شهید مطهّری