نقد و بررسی الگوی ایرانی حقوق دریایی و بایسته‌های اصلاح آن با هدف تسریع در فعالیت‌های دریایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

مدرس گروه دریایی دانشکده علوم و فنون مرز دانشگاه افسری و تربیت پلیس امام حسن مجتبی (ع)، مراکز علمی کاربردی و جهاد دانشگاهی

چکیده
اختلافات دریایی نوعی خاص از دعاوی تلقی شده که نیاز به بررسی تخصصی دارد. در الگوی ایرانی کنونی، بسیار دیرهنگام به این قضیه توجه شد و از این حیث مورد انتقاد است. پس از پیگیری های مکرر سازمان بنادر و کشتیرانی و شرکت ملی نفتکش ایران، لایحه تشکیل دادگاه دریایی به مجلس ارسال شد که هنوز هم بی توجه مانده است. این پژوهش به روش تحلیلی توصیفی انجام شده و هدف آن است که الگوی ایرانی حل اختلافات دریایی مورد ارزیابی قرار گیرد. چنین نتیجه شد که جزئیات خاص همچون سقف زمانی و مکانی در برخی مسائل در لایحه جدید لحاظ نشده و در عین حال به صلاحیت ها توجهی نشده است. از این رو الگوی کنونی به فرض موفقیت دارای نقص بوده و نیاز به بازبینی دارد. نیاز است که دغدغه های هر دو شرکت ملی نفتکش و بنادر و کشتیرانی مودر توجه قرار گیرد. در عین حال توصیه شده که مجلس شورای اسلامی نسبت به بررسی لایحه مذکور، تعجیل نماید.

کلیدواژه‌ها


منابع
الف)  فارسی
1.            امیربایرامی، امیر (1396) تصادف کشتی‌ها، مطالعات حقوق 1 (10) 97-117.
2.            ایزانلو، محسن (1396) دکترین انحراف در حقوق دریایی مطالعه تطبیقی در حقوق ایران، فرانسه انگلیس و امریکا و کنوانسیون‌های بین‌المللی، حقوق بین‌المللی 1 (56) 109-138.
3.            ایزانلو، محسن؛ بهادران شیروان، مرتضی؛ مهاجرانی، علی (1395) تحدید مسئولیت متصدی حمل‌ونقل دریایی در حقوق ایران و کنوانسیون‌های بین‌المللی، آموزه های حقوقی گواه 1 (2) 31-54.
4.            تقی زاده، ابراهیم؛ احمدی، افشین (1394) بررسی تطبیقی حدود و مبنای مسئولیت متصدی حمل‌ونقل دریایی در کنوانسیون رورتردام با کنوانسیون‌های بروکسل و هامبورگ، مجله مطالعات حقوق تطبیقی 6 (2) 443-468.
5.            تقی زاده، ایراهیم (1395) حقوق حمل‌ونقل دریایی، تهران، انتشارات مجد، ج1، چ1.
6.            حبیبی، حبیب (1390) ترمینولوژی حقوق و دعاوی دریایی، تهران، موسسه دوراندیشان، ج1، چ1.
7.            رمضانی، عباس (1371) حقوق حمل ونقل دریایی، تهران، موسسه آموزشی کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران، ج1، چ1.
8.            علی همتی، زهرا (1398) بررسی صلاحیت رسیدگی به دعاوی دریایی در حقوق دریایی ایران و انگلستان، کارشناسی ارشد، دانشگاه علوم خدمات اداری و قضائی.
9.            محبی، محسن؛ آذری، هادی (1395) دعوای متقابل در دیوان بین المللی حقوق دریاها، مجله حقوقی بین المللی 55 (1) 31-52.
10. مرادی، علیرضا (1400) بررسی لزوم تشکیل دادگاه دریایی در ایران و چالش‌های حقوقی آن، کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سنندج.
 
ب) منابع لاتین
1.  Besada, H. (2013). Doing business in fragile states: the private sector, natural resources and conflict in Africa. Background Research Paper, Submitted to the High Level Panel on the Post-2015 Development Agenda (May).‏
2.  FORREST, Craig (2009) The Hague Convention on Choice of Court Agreements: The Maritime Exceptions. Journal of Private International Law 5.3: 491-516.‏
3.  LEWIS, Harvey J (2000) What Law Is Saved to Suitors When a Maritime Tort Case Is Filed in State Court. Tul. L. Rev.  75: 1687.‏
4.  STONE, Arthur J. Canada's Admiralty Court in the Twentieth Century. McGill LJ, 2001, 47: 511.‏
5.  WESTERMAN, Gayl S (2010) When good courts go wrong: a critique of the Supreme Court's domestic maritime boundary jurisprudence. Loy. Mar. LJ, 8: 1.‏
 
ج) منابع حقوقی
1.  قانون اساسی ایران، مصوب 1358، بازنگری شده در سال 1368.
2.  قانون آئین دادرسی مدنی، مصوب 1381.
3.  قانون دریایی ایران، مصوب 1343.
4.  قانون مدنی، مصوب 1311.
5.  قانون هیگ ویزبی، مصوب 1968 م.
6.  کنوانسیون ایجاد سازمان بین‌المللی ماهواره‌های دریایی و توافقنامه اجرایی آن، مصوب 1976 م.
7.  کنوانسیون بروکسل، مصوب 1924 م.
8.  کنوانسیون بین‌المللی استانداردهای آموزش، صدور گواهینامه و نگهبانی دریانوردان، مصوب 1978 م.
9.  کنوانسیون بین‌المللی آمادگی، مقابله و همکاری در برابر آلودگی نفتی، مصوب 1990 م.
10. کنوانسیون بین‌المللی اندازه‌گیری ظرفیت کشتی‌ها، مصوب 1969 م.
11. کنوانسیون بین‌المللی ایمنی جان اشخاص در دریا، مصوب 1974 م.
12. کنوانسیون بین‌المللی تجسس و نجات دریایی، مصوب 1979 م.
13. کنوانسیون بین‌المللی جلوگیری از آلودگی ناشی از کشتی‌ها، مصوب 1973 م.
14. کنوانسیون بین‌المللی جلوگیری از تصادم در دریا، مصوب 1972 م.
15. کنوانسیون بینالمللی خط شاهین کشتی‌ها، مصوب 1996 م.
16. کنوانسیون بین‌المللی کانتینرهای ایمن، مصوب 1972 م.
17. کنوانسیون بین‌المللی نجات دریایی، مصوب 1989 م.
18. کنوانسیون تحدید مسؤولیت برای دعاوی دریایی، مصوب 1976 م.  
19. کنوانسیون تسهیل بین‌المللی ترافیک دریایی، مصوب 1965 م.
20. کنوانسیون جلوگیری از آلوگی دریایی ناشی از دفع مواد زائد و دیگر مواد، مصوب 1972 م.
21. کنوانسیون درباره مسؤولیت مدنی برای خسارت آلودگی نفت سوخت کشتی، مصوب 2001 م.  
22. کنوانسیون کنترل سیستمهای مضر ضد خزه بر روی کشتی‌ها، مصوب 2001 م. 
23. کنوانسیون کنترل و مدیریت آب توازن و رسوبات کشتی‌ها، مصوب 2004 م.  
24. کنوانسیون مداخله در آب‌های آزاد در صورت بروز سوانح آلودگی نفتی، مصوب 1969 م.
25. کنوانسیون مقابله با اعمال غیرقانونی علیه ایمنی دریانوردی، مصوب 1988 م. 
26. کنوانسیون نایروبی درباره انتقال لاشه کشتی‌ها، مصوب 2007 م.  
27. کنوانسیون نیرویورک، مصوب 1958 م.
28. لایحه تشکیل دادگاه دریایی، ارسال شده به مجلس شورای اسلامی در تاریخ 06/02/1400.