تحلیل محتوای شاخصه ها و مؤلفه های هویت فرهنگی ایرانی و اسلامی در کتابهای مطالعات اجتماعی مقطع ابتدایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده
امروزه از فرهنگ و تمدن ایرانی اسلامی بسیار صحبت می‌شود. این فرهنگ و تمدن شاخصه‌ها و مؤلفه‌هایی دارد که افراد جامعه باید از دوران کودکی با آن آشنا شوند و هویت‌شان در آن جهت شکل بگیرد تا فرهنگ ایرانی- اسلامی محقق شود. یکی از موارد رسمی آشنایی با این شاخصه‌ها و مؤلفه‌ها، کتاب‌های درسی مطالعات اجتماعی مقطع ابتدایی است. هدف این پژوهش، سنجش میزان توجه به این شاخصه‌ها و مؤلفه‌ها در دو بعد هویت فرهنگی ایرانی و اسلامی در واژه‌ها و تصاویر کتاب‌های مذکور است. برای مطالعه، شاخصه‌های زمان، مکان و فرهنگ در‌نظر گرفته شد.
روش تحقیق اسنادی و از تکنیک تحلیل محتوای کیفی استفاده شده است. جامعه آماری، کتاب‌‌ مطالعات اجتماعی پایه‌های سوم، چهارم، پنجم و ششم ابتدایی جمهوری اسلامی ایران است. داده‌ها از طریق فیش برداری گردآوری شد.
یافته‌ها نشان داد که در کتاب‌ها به هر دو بعد هویت فرهنگی ایرانی و اسلامی توجه شده، اما برابر نبوده است؛ در مؤلفه‌های زمان و مکان بیشتر به شاخصه‌های هویت فرهنگی ایرانی و در مؤلفه‌ی ‏ فرهنگ بیشتر به شاخصه‌های هویت فرهنگی اسلامی پرداخته است. در واژه‌ها و تصاویر به اساطیر ملی و دینی هیچ اشاره‌ای نشده است، در‌حالیکه باعث تقویت روحیه حماسی و میهن دوستی در آن‌ها می‌شود.

کلیدواژه‌ها