مقایسه نگرش فرهنگ عرفی به حقوق زوجه با دیدگاه فقه امامیه در راستای تبیین الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی

میرهاشمی, زهرا سادات; ثمنی, لیلا; نادمی, حوریه

مقایسه نگرش فرهنگ عرفی به حقوق زوجه با دیدگاه فقه امامیه در راستای تبیین الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

زهرا سادات میرهاشمی ¹

لیلا ثمنی ²

حوریه نادمی ³

¹ استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران

² استادیار پژوهشکده زنان دانشگاه الزهرا(س)، دکترای فقه ، تهران، ایران.

³ کارشناسی ارشد فقه و مبانی حقوق دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران.

چکیده

نظر به اینکه قوانین حاکم برخانواده در ایران مبتنی بر فقه امامیه است، انتظار می‌رود نگرش عرفی به حقوق زوجه در ایران، منطبق با تعالیم فقه اسلام باشد. ازطرفی برخی باورهای عرفی موجود در جامعه، منشأ پندارهای ناصحیح در خصوص جایگاه زن در اسلام و به تبع آن در خانواده ایرانی شده و هجمه‌های ناروایی همچون ضدیت احکام اسلام با حقوق زنان را بر اذهان افراد جامعه تحمیل کرده است. لذا این پژوهش به روش تحلیلی-توصیفی نگرش‌های متداول عرفی به حقوق زوجه در خانواده را با سنجه فقه امامیه مورد ارزیابی قرار داده تا به شناسایی مصادیق متغایر آن جهت مشارکت در جهاد تبیین در خصوص جایگاه زوجه در اسلام دست یابد. یافته‌ها حاکی از وجود حداقل 16 عرصه متفاوت میان نگرش عرفی به حقوق زوجه با فقه امامیه است. این موارد ذیل سه مقوله‌ی کلی حقوق مالی زوجه (از قبیل میزان مهریه، کیفیت و کمیت نفقه، الزام پرداخت جهیزیه و اجرت‌المثل کارخانگی)؛ حقوق غیرمالی زوجه (مانند مضاجعه و انتخاب مسکن) و تعاملات زوجه با فرزندان (مثل شیردهی و کنترل تولیدمثل) قابل بررسی است. از نتایج تحقیق می‌‌توان به لزوم قانونمندسازی دیدگاه‌های فقهی متروک ‌شده توسط عرف‌های ناصحیح، لزوم اصلاح قوانین فاقد قابلیت یا ضمانت اجرا و لزوم آگاهی‌بخشی و تبیین نسبت به نگرش‌های عرفی متعارض با فقه امامیه، اشاره نمود.

کلیدواژه‌ها

حقوق زوجه

عرف

فقه امامیه

حقوق مالی

حقوق غیرمالی

زوجین