طراحی کالاهای فرهنگی (نوشت‌افزار: دفتر و خودکار) براساس نقوش هندسی نگاره خواب دیدن ضحاک در شاهنامه طهماسبی

مزیدی شرف آبادی, مجید; ذکاوت, سحر; قاضی‌زاده, خشایار

طراحی کالاهای فرهنگی (نوشت‌افزار: دفتر و خودکار) براساس نقوش هندسی نگاره خواب دیدن ضحاک در شاهنامه طهماسبی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

مجید مزیدی شرف آبادی ¹

سحر ذکاوت ²

خشایار قاضی‌زاده ³

¹ دانشجوی دکترای رشته تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی دانشگاه شاهد تهران

² دانشجوی دکتری تخصصی، رشته‌ تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی، دانشگاه شاهد، تهران

³ استادیار، دکترای تخصصی پژوهش هنر، گروه هنر، دانشگاه شاهد تهران

چکیده

کالاهای فرهنگی مصرفی نظیر نوشت‌افزارها، تأثیرات مستقیمی بر هویت فرهنگی جامعه دارند. اهمیت حفظ هویت و ارزش‌های فرهنگی جامعه، این ضرورت را ایجاد می‌کند تا برای طراحی و تزئین نوشت‌افزارها از الگوهای هنر ایرانی استفاده شود. نگاره‌های شاهنامه طهماسبی منبعی غنی از نقوش و الگوهای تزئینی است و نگاره خواب دیدن ضحاک، دارای تنوع نقوش تزئینی هندسی زیادی است. هدف پژوهش شناسایی نقوش هندسی نگاره خواب دیدن ضحاک در شاهنامه طهماسبی و کاربست آن در طراحی کالاهای فرهنگی یعنی نوشت‌افزارها است. پرسش‌ها عبارتند از: 1- انواع نقوش و ترکیب‌بندی‌های هندسی (گره‌های هندسی) در نگاره خواب دیدن ضحاک شامل چه نقوشی هستند؟ 2- چگونه می‌توان انواع نقوش و ترکیب‌بندی‌های هندسی (گره‌های هندسی) را در نگاره خواب دیدن ضحاک، در طراحی کالاهای فرهنگی نظیر نوشت‌افزار (دفتر و خودکار) به‌کار برد؟ پژوهش پیش‌رو با تجزیه و تحلیل کیفی اطلاعات کتابخانه‌ای و اسنادی و با رویکرد توصیفی- تحلیلی انجام شده و نمونه‌ مورد بررسی شامل نگاره‌ خواب دیدن ضحاک اثر میرمصور است و نتایج نشان می‌دهد 26 ترکیب هندسی در این نگاره وجود دارد که این ترکیب‌ها از 19 نوع نقش تشکیل شده‌اند و این نقوش هندسی، در طراحی 11 نمونه نوشت‌افزار یعنی 4 دفتر و 2 دفترچه و 5 خودکار به‌کار رفته است.

کلیدواژه‌ها

کالاهای فرهنگی

دفتر

خودکار

نقوش هندسی

نگاره‌ی خواب دیدن ضحاک

شاهنامه طهماسبی