نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه مدیریت و فلسفه علم و فناوری، دانشکده مدیریت، اقتصاد، و مهندسی پیشرفت، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

2 عضو هیئت علمی دانشمده مدیریت دانشگاه تهران

چکیده

پژوهش‌ حاضر، با دغدغه‌ی رفع ابهام موجود در مفاهیم ارزشیابی و موفقیت خط‌مشی، شکل گرفته و با هدف تعیین شاخص‌های موفقیت سامانه‌ی سیاسی جمهوری اسلامی ایران ادامه پیدا کرده است. با این فرض که در شرایط موجود، ابهام قابل توجهی در شاخص‌های ارزیابی وجود دارد، ابهامی که به موجب اداراکات گوناگون انواع گروه‌های ذی‌نفع از موفقیت و شکست خط‌مشی‌های عمومی یک سامانه‌ی سیاسی، ممکن است نوعی تنیدگی بن‌بست‌گونه را سبب‌ساز شده، و در نتیجه به سلب اعتماد عمومی از سامانه‌ی سیاسی بینجامد. پژوهش حاضر با نظرداشت این مهم، ضمن بررسی مدل‌های موجود ارزشیابی موفقیت خط‌مشی‌های عمومی، با رجوع به بیانات آیت الله خامنه ای، درصدد تبیین شاخص‌های ناظر برموفقیت عملکرد حکومت برآمده است.

روش تحقیق حاضر، در قالب روش تحقیق کیفی، و با هدفی توسعه‌ای، سامان گرفته است. نمونه‌گیری نظری، راهبرد داده‌یابی پژوهش بوده و تحلیل محتوای قیاسی و تحلیل مضمون، راهبرد‌های داده‌کاوی این پژوهش بوده‌اند. در مرحله اعتباریابی نیز از روش مقایسه‌های مستمر و رجوع به خبرگان (19 نفر) در قالب روش دلفی فازی بهره گرفته شده است.

در نهایت 126 مؤلفه مورد اجماع قرار گرفت؛ که در قالب چهار مضمون کلی پیامدهای سیاسی (27 مؤلفه)، پیامدهای توزیعی (16 مؤلفه)، فراگرد (31 مؤلفه)، و اهداف (52 مؤلفه) دسته‌بندی شده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Providing a Model for Evaluating the Success of Public Policies of the Islamic Republic of Iran

نویسندگان [English]

  • Mahdi Abdolhamid 1
  • Ali Asghar Pourezzat 2

1 Assistant Professor, Science and Technology Philosophy and Management,, School of Management, Economics and Progress Engineering, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran

2 Professor, ,Management Faculty, Tehran University

چکیده [English]

The present study was formed to address the ambiguity of the concepts of evaluation and policy success, and has continued to determine the success indicators of the Islamic Republic of Iran's political system. Assuming that under these conditions, there is considerable uncertainty in the evaluation indexes. This ambiguity caused by the various administrations of various stakeholder groups for the success and failure of the public policies of a political system may give rise to some sort of gridlock. As a result, it leads to a loss of public trust in the political system. The present study, considering this issue, while examining existing models for evaluating the success of public policies, with reference to Ayatollah Khamenei's statements, seeks to elucidate the indicators that govern the performance of the government. The present research method is organized in the form of a qualitative research method with a developmental purpose. Theoretical sampling was the research data acquisition strategy and the deductive content analysis and content analysis were the data mining strategies of this research. In the validation phase, the method of constant comparisons and referral of experts (19 persons) in the form of fuzzy Delphi method was used. Finally, 126 components were agreed upon, which were categorized into four general themes: political outcomes (27 components), distributive outcomes (16 components), meta-analysis (31 components), and goals (52 components).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ayatollah Khamenei
  • Model of Policy Evaluation
  • Policy Success
  • Policy Failure
  • Evaluation indexes
امامی میبدی، راضیه (1391). ارزیابی سیاست؛ نابسامانی مفهومی؟!، فصلنامه تخصصی سیاست‌گذاری عمومی، دوره 1، شماره 1،
امیری، علی‌نقی، و عابدی جعفری، حسن(1392). مدیریت اسلامی: رویکردها، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها(سمت).
امامی، سید مجتبی؛ بنافی، مسعود و سجادیه، سید علیرضا (1389). تحلیلی انتقادی بر بکارگیری شاخص‌های مرسوم جهانی توسعه، دو فصلنامه برنامه و بودجه، دوره 15، شماره 110.
پناهنده، محمد (1382). ارزیابی راهبردی محیط زیست (‏‎SEA‎‏): رویکرد برنامه ای به ارزیابی نشانزدهای محیط زیست (‏‎EIA‎‏)، محیط‌شناسی، دوره 29، شماره 32.
توکلی، محمدجواد (1390). روش‌شناسی تدوین شاخص پیشرفت انسانی بر اساس گفتمان قرآنی، معرفت اقتصادی، شماره 4.
خلیلیان اشکذری، محمد جمال (1386). شاخص‌های توسعه انسان محور در جامعه مطلوب و آرمانی اسلام، اقتصاد اسلامی، دوره 7 ، شماره 28.
دباغ، سروش و نفری، ندا (1388). تبیین مفهوم خوبی در حکمرانی خوب، مدیریت دولتی، دوره 1، شماره 3.
رجایی، سید محمدکاظم (1378). توسعه به عنوان هدف(نگرش قرآنی)، معرفت، ش 28، ص31-41.
رضایی شریف آبادی، سعید (1390). تحلیل محتوای خط‌مشی دسترسی و ارائه‌ی خدمات بخش خطی کتابخانه‌های کشور و ارائه‌ی راهکار، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد دانشگاه تربیت مدرس.
سلطانی گردفرامرزی، علی محمد (1390). مدل ارزیابی سیاست‌گذاری فناوری نانو در ایران، رساله‌ی دکتری دانشگاه علامه طباطبایی(ره).
عابدینی، اصغر (1392). ارزیابی سیاست‌های دولتی تأمین مسکن در ارتباط با استطاعت مالی خانوارهای کم درآمد شهری در ایران (مطالعه موردی: شهر ارومیه)، رساله دکتری، دانشگاه تبریز.
علیزاده، ساره (1391). بررسی شاخص‌های نظارت و ارزیابی برنامه‌های نمایشی سیما و ارائه‌ی شاخص مطلوب از دیدگاه کارشناسان، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد دانشکده صدا و سیمای‌جمهوری اسلامی ایران.
فیضی، کاوه (1375). ارزیابی خط‌مشی‌های کوتاه مدت در جهت استحکام روابط بازرگانی بلندمدت (بین جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان)؛ پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه امام صادق(ع).
نقی پورفر، ولی‌ا... ؛ احمدی، محمدرضا (تابستان 1387). «شاخص های اقتصادی توسعه انسانی از دیدگاه اسلام»، پژوهش نامه قرآن و حدیث، شماره 4.
هادی‌پیکانی، مهربان (1388). الگویی برای فرایند خط‌مشی‌گذاری در نظام آموزش عالی جمهوری اسلامی ایران، رساله‌ی دکتری دانشگاه علامه طباطبایی(ره).
پایگاه اینترنتی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (1/6/1394)، http://farsi.khamenei.ir
پورعزت، علی اصغر(1387). مبانی دانش اداره دولت و حکومت، تهران، انتشارات سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها.
پورعزت، علی اصغر(1393). مدیریت ما، مدیریت اسلامی در پرتو نهج‌البلاغه امام علی علیه‌السلام، تهران، انتشارات بنیاد نهج‌البلاغه.
رضایی‌منش، بهروز؛ عبدالحمید، مهدی؛ پورعزت، علی‌اصغر و شریف زاده، فتاح (1393). الگوی ارزشیابی خط‌مشی‌های عمومی در پرتو معرفت علوی، راهبرد فرهنگ، شماره بیست و هشتم، زمستان 1393.
عبدالحمید، مهدی و محمدی، مهدی (1393). تبیین مکانیزم اثر کاربست روش‌های نامطلوب سیاست‌گذاری توسعه محور بر روی گروه‌های هدف، مجموعه سومین کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، تهران، مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت.
محمدپور، احمد (1392). روش تحقیق کیفی ضد روش 1 (منطق و طرح در روش‌شناسی کیفی)، تهران: جامعه‌شناسان.
محمدپور، احمد (1392). روش تحقیق کیفی ضد روش 2، (مراحل و رویه‌های عملی در روش‌شناسی کیفی)، تهران: جامعه‌شناسان.
میرزایی اهرنجانی، حسن؛ علی‌اصغر پورعزت و علی اصغر سعدآبادی (1392). مدیریت توسعه روستا؛ گذار به سوی روستای الکترونیک، انتشارات میدانچی.
واعظی، رضا و محسن محمدی (1396). «الگویی برای ارزیابی خط‌مشی‌های عمومی در ایران (مطالعه خط‌مشی مالیات بر ارزش‌افزوده)»، چشم انداز مدیریت دولتی، شماره 9.
Anderson, J,E,(1975), Public Policy Making, New York: Praeger Publishers, Inc
Bardach, E, 1998, Getting agencies to work together: The practice and theory of managerial craftsmanship, Washington: Brookings Institution
Bovens,M, and P, ’t Hart, 1996, Understanding Policy Fiascoes,NewBrunswick and London: Transaction Publishers
Braun, V. & V. Clarke (2006), “Using thematic analysis in psychology”, Qualitative Research in Psychology, 2 (2): 77-101
Charmaz, Kathy (2000), “Grounded Theory: Objectivist and Constructivist methods”, In N, K, Denzin & Y, S, Lincoln (Eds,) Handsbook of Qualitative research, second Edition, Thousand Oaks, Ca: Sqage Publications Ltd
Charmaz, Kathy (2006), Grounding Grounded Theory: A Practical Guide Through Qualitative Analysis, London: Sage Publications Ltd
Davis, M.A.P.(1994). “A Multicriteria Decision Model Application for Managing Group Decisions”, The Journal of the Operational Research Society, 45:47-58
Davis, O.L. Jr. 1997. “Beyond ‘best practices’ toward wise practices”; Journal of Curriculum and Supervision, 13(1): 1–5
DeLeon, P, and L, DeLeon, (2002), “What ever happened to policy implementation? An alternative approach” Journal of Public Administration Research and Theory 12(4): 467–492
Dunn, William N(2012), Public policy analysis, fifth edition, Pearson education, Inc
Dye , Thomas R. (2013), Understanding public policy, 14th edition, Pearson Education, Inc
Farazmand, Ali (2004), Sound Governance, Praeger (December 30, 2004)
Hibbing John R,, and Elizabeth Theiss-Morse(1995), Congress as Public Enemy: Public Attitudes Towards American Political Institutions, New York: Cambridge University Press
Hibbing John R,, and Elizabeth Theiss-Morse (2002), Stealth Democracy: America’s Beliefs about How Govennment Should Work, New York: Cambridge University Press
Howlett, M, , M, Ramesh and Anthony Perl(2009), Studying Public Policy; Policy Cycles & Policy Subsystems, Third Edition Oxford University Press
Hsu T,H,, Yang, T,H, (2000); “Application of fuzzy analytic hierarchy process in the selection of advertising media”, Journal of Management and Systems, 7:583-99
Joint Committee on Standards for Educational Evaluation, (1981), Standards for evaluations of educational programs, projects, and materials, New York: McGraw-Hill
Joint Committee on Standards for Educational Evaluation, (1988), The personnel evaluation standards: How to assess systems for evaluating educators, Newbury Park, CA: Sage
Joint Committee on Standards for Educational Evaluation, (1994), The program evaluation standards: How to assess evaluations of educational programs, Thousand Oaks, CA: Sage
Joint Committee on Standards for Educational Evaluation, (2003), The student evaluation standards, Thousand Oaks, CA: Sage
Kerr, D, 1976, ‘The logic of ‘policy’ and successful policies,’ Policy Sciences 7(3): 351–363
Langbein, Laura and Claire L, Felbinger, 2006, Public Program Evaluation: a Statistical Guide, New York: M,E, Sharpe, Inc
Lodge, M, 2003, ‘Institutional choice and policy transfer: Reforming British and German railway regulation,’ Governance 16(2): 159–178
May, P, (1992), “Policy learning and failure”, Journal of Public Policy, 12(4): 331–354
McConnell, A, 2010a, ‘Policy success, policy failure and grey areas in-between,’ Journal of Public Policy 30(3): 345–362`
McConnell, A, 2010b, Understanding policy success: Rethinking public policy, New York: Palgrave Macmillan
McConnell, A, (20015); “What is policy failure? A primer to help navigate the maze”, Public Policy and Administration, 1-22
Newman, Joshua (2014), “Measuring Policy Success: Case Studies from Canada and Australia”, Australian Journal of Public Administration, vol, 73, no, 2, pp, 192–205
Nagel, S, (2002), Handbook of public policy evaluation, Thousand Oaks: Sage
O'Sullivan, John, Teresa Dana (2008) "Redefining Maori economic development", International Journal of Social Economics, Vol. 35 Iss: 5, pp.364 - 379
Palfrey, C,, C, Phillips, P, Thomas, and D, Edwards,(1992), Policy evaluation in the public sector, Aldershot: Avebury/Ashgate Publishing
Passerini, Katia (2007) "Knowledge‐driven development indicators: still an eclectic panorama", Journal of Knowledge Management, Vol. 11 Iss: 5, pp.115 - 128
Patton, Michael Quinn (2001); Qualitative Research & Evaluation Methods, 3rd edition, Utilization-Focused Evaluation, Saint Paul, MN
Pineda, Jose’ (2015), “Sustainability And Human Development:A Proposal For A Sustainability Adjusted Human Development Index”, Theoretical and Practical Research in Economic Fields,  Volume VI, Issue 1(11), Summer, 2015
Rose, R, 1993, Lesson-drawing in public policy: A guide to learning across time and space, Chatham: Chatham House
Rossi, Peter Henry, Howard E, Freeman, and Mark W, Lipsey, 1999, Evaluation: A Systematic Approach, London, Thousand Oaks and New Delhi: Sage Publications, Inc
Salih, Thamir M. (2003), “Sustainable economic development and the environment”, International Journal of Social Economics
Sanderson, I, 2002, “Evaluation, policy learning and evidence-based policy making,”, Public Administration 80(1): 1–22
Shaw, I, 2000, Evaluating public programs:Contexts and issues, Aldershot: Ashgate