الگوی اسلامی ایرانی رفتار و نقش هیأت مدیره شرکت ها در جهت پیشرفت

مسیح آبادی, ابوالقاسم; آتشی گلستانی, حجت اله; مهرآذین, علیرضا; شورورزی, محمدرضا

doi:20.1001.1.23225645.1398.8.2.8.6

الگوی اسلامی ایرانی رفتار و نقش هیأت مدیره شرکت ها در جهت پیشرفت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

ابوالقاسم مسیح آبادی ¹

حجت اله آتشی گلستانی ²

علیرضا مهرآذین ³

محمدرضا شورورزی ⁴

¹ استادیار، گروه حسابداری، واحد نیشابور، دانشگاه آزاد اسلامی، نیشابور، ایران نویسنده مسئول

² گروه حسابداری، واحد سبزوار، دانشگاه آزاد اسلامی، سبزوار، ایران.

³ استادیار، گروه حسابداری، واحد نیشابور، دانشگاه آزاد اسلامی، نیشابور، ایران

⁴ دانشیار، گروه حسابداری، واحد نیشابور، دانشگاه آزاد اسلامی، نیشابور، ایران.

https://doi.org/20.1001.1.23225645.1398.8.2.8.6

چکیده

در جوامع و اقتصادهای امروزی، شرکت‌ها نقش مهمی را در پیشرفت هر کشوری دارند. اما قرن اخیر شاهد جرایم، تخلفات و ناکارآمدی هیأت‌مدیره‌های شرکت‌های بزرگ بوده است. این وقایع هزینه‌های اجتماعی، اقتصادی و سیاسی زیادی را به وجود آورده‌اند. از طریق بررسی‌های دقیق، مشخص شده است که این موارد به خاطر عدم وجود اقدامات حاکمیت شرکتی بوده است. در ادبیات حاکمیت شرکتی، دو نظریه عاملیت و خادمیت با مفروضات متضاد درباره‌ی «مدل انسان»، ساختارهای متفاوتی برای هیأت‌مدیره‌ی شرکت‌ها پیشنهاد می‌دهند. تحقیق حاضر با نقد نظریه‌های غیربومی فوق و تبیین دیدگاه اسلامی «مدل انسان»، الگویی اسلامی ایرانی برای نقش هیأت‌مدیره ارائه می‌نماید. نتیجه‌ی این تحقیق بیان می‌دارد که در دیدگاه اسلامی همه‌ی اعضای هیأت‌مدیره نقش‌های نظارت و مشاوره را بر عهده دارند و هر دوی ابعاد مادی و معنوی انسان سبب انگیزش می‌شود. همچنین، علاوه بر تقویت خودکنترلی درونی، نیاز به کنترل بیرونی وجود دارد. لذا، بر اساس الگوی اسلامی ایرانی هیأت‌مدیره، حضور هر دوی اعضای موظف و غیرموظف هیأت‌مدیره که سطح بالایی از خودکنترلی و اعتقاد به پاسخگویی در برابر خداوند داشته باشند، برای پیشگیری از انحراف و تقلب، بهبود عملکرد شرکت‌ها و پیشرفت کشور مناسب است.

کلیدواژه‌ها

الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت

هیأت‌مدیره

نظریه‌ی کنترل اجتماعی

نظریه‌ی عاملیت

نظریه‌ی خادمیت