فهم تکاملی علمای مشروطه در تولید الگوی نظام سیاسی عدالتخانه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه شاهد

چکیده

دوره مشروطیت ، از جمله مهمترین نقاط عطف در تاریخ معاصر ایران به شمار می آید و تأثیرات عمیقی را بر تحولات سیاسی- اجتماعی بعدی این مرز و بوم به جای نهاده ومبدأ چالشهای فکری گسترده و پایایی بوده که دامنه آن تا به امروز نیز ادامه یافته است.از جمله چالشها نوع مواجهه با نظام استبدادی بوده است.مشروطه خواهان غربگرا که ذیل الگوی کلان توسعه غربی، می زیستند نظریه ترجمه ای مشروطه را به عنوان جایگزین حکومت استبدادی مطرح کردند. اما علما که عمدتا جز نفی نظری مشروعیت حکومتهای غیر معصوم یا ماذون از ناحیه معصوم اقدامی ایجابی برای طرح نظریه جایگزین انجام نداده بودند بعد از جنبش تحریم تنباکو و فضای ایجاد شده تلاش نمودند تا در یک سیر تکاملی طرحی ایجابی را برای تحدید استبداد به نحوی که مبتنی بر مقتضیات بومی باشد ارائه نمایند و در مقابل مشروطه، عدالتخانه را مطرح کردند. با نگاهی گذرا به تاریخ مبارزات مردم به رهبری علماء از آغازین روزهای نهضت عدالتخانه تا اواخر حضور جمعی از مردم در سفارت انگلستان که همزمان با تحصن علماء در قم به سفارت رفته بودند ، می‌توان به وضوح دریافت که رهبران نهضت آرام آرام به این نتیجه رسیدند که بدون طراحی یک الگوی مشخص و با اقدامات فرد محور و مصداقی نمی توان، حقوق ملت را استیفا کرد و از دین محافظت نمود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evolutionary Understanding of Ulema in Producing a Model of Political System Base on Justice Department (House of Justice) from Tobacco Movement to Greater Migration

نویسنده [English]

  • farzad jahanbin
Department of Islamic Education, Faculty of Humanities, Shahed University
چکیده [English]

Constitutional movement is a turning point in the contemporary history of Iran that has left deep impacts on the political and social developments of this country. It was a source of large scale and lasting intellectual challenges that have extended to modern-day Iran. One such challenge was the type of confrontation with a despotic royal regime. The Western-oriented constitutionalists, living under the big banner of Western development, introduced a translation-based theory of Constitutional Movement as a substitute for the despotic rule. Ulema, however, had done nothing more than theoretically rejecting legitimacy of governments run by a non-infallible figure or those unauthorized by an infallible authority. They had proposed no positive action as a replacement for the theory of substitution. It was after the Tobacco Movement and the ensuing political atmosphere that Ulema (Muslim scholars) tried to introduce – in an evolutionary understanding – a positive plan for constraining the despotic rule in a way to force it comply with the local requirements. Therefore, they proposed the political system of the Department of Justice or House of Justice (Adalat Khaneh) against the theory of translation-based Constitutional Movement. With a glance at the history of public combats under the leadership of the Ulema ever since the early days of the House of Justice movement up to the final days of public protests before the UK Embassy at the same time with a sit-in by Ulema in Qom, it is clearly understood that the movement’s leaders had come to the conclusion that it was impossible to meet the rights of the nation and to safeguard religion based on individual approaches and that there should be a specific pattern of action to meet these goals.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Constitutionalism
  • House of Justice (Adalat Khaneh)
  • Ulema
  • Intellectuals
  • Government