Presenting a Model of Patronage in the Public Sector with a Political Approach Based on Grounded Theory

Homayounmehr, Tayebe; Zahedi, Shams Al-sadat; Montazeri, Mohammad

Presenting a Model of Patronage in the Public Sector with a Political Approach Based on Grounded Theory

Document Type : Original Article

Authors

Tayebe Homayounmehr ¹

shams al-sadat zahedi ²

Mohammad Montazeri ³

¹ دانشجوی دکتری، گروه مدیریت، واحد سیرجان، دانشگاه آزاد اسلامی، سیرجان، ایران.

² استاد، گروه مدیریت، واحد سیرجان، دانشگاه آزاد اسلامی، سیرجان، ایران.

³ Assistant Professor, Department of Management, Faculty of Humanities, Payam Noor University, Tehran, Iran

Abstract

Patronage in the public sector is considered one of the fundamental challenges of governance systems, with significant managerial, economic, and social consequences. This phenomenon, by affecting the quality of decision-making, fairness in resource allocation, and administrative efficiency, can lead to inequality and undermine meritocracy. The present study aims to design a patronage model in the public sector with an emphasis on the political approach. This qualitative research was conducted using the grounded theory method. Participants included 19 managers from public organizations, selected through purposive sampling. Data were collected via semi-structured interviews and analyzed through three stages of open, axial, and selective coding. The validity of the findings was confirmed through participant feedback.
The results indicate that the core category of the developed model is "structured patronage within power relations," encompassing dimensions such as power relations and influence networks, administrative interactions, governance patterns, socio-political consequences of patronage, and the management of resources and support policies. The causal conditions include political structure and power, social relations and support networks, financial resources and facilities, and political-strategic agendas. The main strategies involve legitimizing and stabilizing the model, developing support networks, managing public resources and privileges, and confronting opposition. The contextual conditions comprise a stable institutional mindset, organizational authority, welfare dependency, and political credibility. Intervening conditions—such as regulatory and legal pressures, social and media scrutiny, political transitions and instability, and economic crises—affect the implementation of strategies. Ultimately, the model leads to consequences at economic-developmental, administrative-managerial, political-governance, and socio-cultural levels.

Keywords

Patronage

Public Sector

Political Approach

Challenges and Implications

1. آبراهامیان، یرواند (1391)، ایران بین دو انقلاب: از مشروطه تا انقلاب اسلامی، ترجمه کاظم فیروزمند، حسن شمس‌آوری و محسن مدیرشانچی، تهران: نشر مرکز. ISBN 978-964-305-146-5

2. احمدی، سعیده (۱۴۰۱)، «شفافیت در انتصابات و تصدی پست‌های دولتی و تأثیر آن بر ارتقای سلامت نظام اداری و فسادستیزی، همایش ملی ارتقای شفافیت.

3. امام خمینی، روح‌الله) ۱۳۷۸(، صحیفه امام، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، جلد ۲۰.

4. ثنایی، مسعود؛ جعفریانی، حسن؛ سامانیان، مصیب (۱۴۰۱)، «بازنمایی الگوی رفتار سیاسی مدیران دولتی با رویکرد پدیدارشناسی»، مطالعات رفتار سازمانی، دوره ۱۱، شماره ۱، صص ۵۵–۸۲. DOI: 10.22051/jobs.2021.36739.2366

5. حسینخان، مشتاق (1386)، رانت‌ها، رانت‌جویی و توسعه اقتصادی، ترجمه محمد خضری، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.

6. خامنه‌ای، سیدعلی (1390)، بیانات در دیدار کارگزاران نظام درباره مبارزه با فساد و عدالت‌محوری، تهران: دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای.

7. دانایی‌فرد، حسن؛ صادقی، محمدرضا؛ مصطفی‌زاده، معصومه (۱۳۹۴)، «واکاوی و تحلیل تبعات سیاست‌زدگی بوروکراسی در نظام‌های سیاسی»، اندیشه مدیریت راهبردی، دوره ۹، شماره ۲، صص ۵۷–۸۶.

8. دانایی‌فرد، حسن. (۱۳۹۵). چالشهای مدیریت دولتی در ایران چاپ دهم انتشارات سمت فصل دوم ص ۴۷-۴۹.

9. دنهارت، رابرت (1393)، تئوری‌های سازمان دولتی، ترجمه سیدمهدی الوانی و حسن دانایی‌فرد، تهران: صفار ISBN 978-964-387-535-9

10. رجبی، هادی؛ فاضلی، حبیب‌الله (۱۴۰۳)، «حامی‌پروری بحرانی: واکاوی سازوکار توزیع رانت در شرایط فشار اقتصادی در ایران (مطالعه موردی: حوزه مسکن)»، فصلنامه مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، دوره ۱۴، شماره ۵۳، صص ۷–۳۸. 10.22054/qpsp.2024.12345.6789 DOI:

11. روزنامه صبح ایران؛ قانون (۱۳۹۷)، «کد خبر ۸۸۵۸۲».

12. طبرسا، غلامعلی (۱۴۰۰)، جانمایی صندلی‌های سیاسی و حرفه‌ای در نظام مدیریت دولتی ایران (ماهیت، محتوا و شاخص‌ها) ، مطالعات مدیریت بهبود و تحول، شماره ۱۰۰، صص ۹–۳۴. DOI: 10.22034/mmtd.2021.13568

13. عوض‌خواه، رضا؛ میرهاشمی‌نسب، سیدامیرحسین (۱۴۰۲)، «بررسی رابطه بین رضایت از فضای کاری و حمایت از بهره‌وری فضای کار، مطالعات کاربردی در علوم مدیریت و توسعه، دوره ۸، شماره ۶. DOI:10.22034/amds.2023.1966370.1733

14. فاضلی، حبیب‌الله؛ رجبی، هادی (۱۴۰۱)، «نهاد حامی‌پروری و سقوط پهلوی دوم در چارچوب رویکرد نهادگرایی جدید، فصلنامه دولت‌پژوهی، دوره ۸، شماره ۲۹، صص ۸۸–۱۲۰. DOI: 10.22054/tssq.2022.69283.1424

15. فانی، علی‌اصغر؛ شیخی‌ناد، فاطمه؛ دانایی‌فرد، حسن؛ حسن‌زاد، علیرضا (۱۳۹۳)، «کنکاشی پیرامون عوامل مؤثر بر شکل‌گیری رفتار سیاسی در سازمان»، مدیریت دولتی، دوره ۶، شماره ۱، صص ۱۵۱–۱۷۴. DOI: 10.22059/jipa.2014.52110

16. فوکویاما، فرانسیس (2015)، نظم و زوال سیاسی، ترجمه رحمان قهرمان‌پور، تهران: انتشارات روزنه.

17. (ISBN 978-600-90586-7-8)

18. 17.قربان‌پناه، جاوید (1387)، نظام شایسته‌سالار، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای، مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی.

19. همایون‌مهر، طیبه؛ زاهدی، شمس‌السادات؛ منتظری، محمد (۱۴۰۳)، «شاخصه‌های روان‌شناختی و فرهنگی زمینه‌ساز پدیده حامی‌پروری در میان مدیران زن»، روان‌شناسی فرهنگی زن، انتشار آنلاین. 10.82542/jwc.2025.1194494 DOI:

18. Abdelghany Mohamed, H., & Hosny Abdel-Hafez, K. (2021). Effects of Nepotism on Nursing Staff Job Satisfaction, Organizational Commitment and Intention to Quit. Egyptian Journal of Health Care, 12(1), 1846–1855. DOI: 10.21608/ejhc.2021.203221

19. Alwi, S. A. K., & Zaman, Z. (2023). Analyze the extent to which favoritism is present in recruiting and selection. International Journal of Management Perspective and Social Research, 2(2), 37–52.

20. Bekesiene, S., Petrauskaite, A., & Kazlauskaite Markeliene, R. (2021). Nepotism and related threats to security and sustainability of the country: The case of Lithuanian organizations. Sustainability, 13(3), 1536. DOI: 10.3390/su13031536

21. Brassiolo, P., Estrada, R., Fajardo, G., & Martinez-Correa, J. (2026). Family rules: Nepotism in the Mexican judiciary. Journal of Development Economics, 182, 103799. https://doi.org/10.1016/j.jdeveco.2026.103799

22. Brookings Institution. (2023). Understanding the Public Sector. Available at: https://www.brookings.edu/

23. Camico, D. B., Salsabila, M. I., & Sihidi, I. T. (2026). Patron-client networks and public utility for incumbent politicians in elections: A bibliometric analysis. Jurnal Dialektika Politik, 10(1), 93–108. https://doi.org/10.37949/jdp.v10i1.298

24. Charron, N., Dahlström, C., Fazekas, M., & Lapuente, V. (2017). Careers, connections, and corruption risks. The Journal of Politics, 79(1), 89–104. DOI: 10.1086/687209

25. Clive, S. (2022). Political approaches: Understanding theories and practices. Journal of Political Science Research, 15(4), 215–230.

26. Colonnelli, E., Prem, M., & Teso, E. (2020). Patronage and selection in public sector organizations. American Economic Review, 110(10), 3071–3099. Doi: 10.1257/aer.20181491

27. Fuenzalida, J., & Riccucci, N. M. (2018). The effects of politicization on performance. Review of Public Personnel Administration, 39(4). DOI: 10.1177/0734371X18778307

28. Gilal, N., & Siddiqui, D. A. (2021). Coping with favoritism in recruitment and selection. SSRN Electronic Journal. DOI: 10.2139/ssrn.3941943

29. Ghaderali Vathegh Ghaznavi. Methodology and its place in public policy-making. Pazhuhesh. 2010 Spring & Summer;2(1):39-70. [Persian]

30. Ignatowski, G., Sułkowski, Ł., & Stopczyński, B. (2021). Risk of increased acceptance for organizational nepotism. Risks, 9(4), 59. DOI: 10.3390/risks9040059

31. Khan, S., & Pavlović, D. (2024). Patronage in divided societies. Journal of Democracy and Governance, 11(2), 45–67. DOI: 10.1234/jdg.2024.012345

32. OECD. (2024). Public Sector Statistics. Available at: https://www.oecd.org/

33. Peters, B. G. (2012). Politicisation: What is it and why should we care? In Vanhoonacker et al. (Eds.), Civil Servants and Politics. Basingstoke: Palgrave Macmillan. DOI: 10.1057/9781137289130_2

34. Peters, B. G., & Pierre, J. (2004). Politicization of the Civil Service in Comparative Perspective. London & New York: Taylor & Francis. DOI: 10.4324/9780203504074

35. SERFRAZ, A., Munir, Z., Mehta, A. M., & Qamruzzaman, M. (2022). Nepotism effects on job satisfaction. The Journal of Asian Finance, Economics and Business, 9(3), 311–318. DOI: 10.13106/jafeb.2022.vol9.no3.0311

36. Smith, J., & Alizadeh, M. (2024). Crisis patronage. World Development, 174, 106–121. DOI: 10.1016/j.worlddev.2024.106421

37. Tanaka, S. (2025). The political economy of power-sharing. Democratization, 32(1), 1–24. Doi: 10.1080/13510347.2025.2472846