Science, Ethics, and Wisdom in the Academic Culture of Islamic Iran: Challenges and Solutions

Rahbari, Abbas

Science, Ethics, and Wisdom in the Academic Culture of Islamic Iran: Challenges and Solutions

Document Type : Original Article

Author

Abbas Rahbari

Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Farhangian University, P.O. Box -14665-889 Tehran, Iran

Abstract

Academic culture in any society reflects its epistemological, ethical, and purposeful system. In Islamic Iran, the university, in addition to its educational and research function, bears a civilizational and identity-building mission. However, developments over recent decades indicate a disjunction and imbalance among the three fundamental realms of science, ethics, and wisdom within the academic space; a disjunction manifested in the dominance of quantitative indicators, the weakening of professional ethics, and the fading of wisdom-oriented direction. This research aims to present a layered model for explaining and reconstructing the academic culture of Islamic Iran based on the systematic interaction of science, ethics, and wisdom. The present study was conducted with a qualitative approach and a descriptive-analytical method, based on the analysis of theoretical documents, previous studies, and educational policies. The findings show that Islamic academic culture can be organized in the form of a three-layered model in which "science" acts as the foundational layer, "ethics" as the regulating layer, and "wisdom" as the guiding layer. Furthermore, six categories of challenges including epistemological, ethical, structural, discourse-related, motivational, and institutional challenges were identified on the path to realizing this model. The results indicate that reconstructing academic culture requires reforming the scientific evaluation system, institutionalizing professional ethics, and formulating wisdom-oriented policies at the macro level.

Keywords

Academic Culture

Science

Academic Ethics

Wisdom

Islamic University

Structural Reconstruction

قرآن

نهج البلاغه

1. احمدزاده، علی. (1387). تاریخچه دانشگاه جندی شاپور. مجله پزشکی جندی شاپور، 7(1)، 1-11.

2. اسدی، مهدی. (1402). دانشگاه اسلامی، یک مدل دانشگاهی؛ مطالعه‌ای مبتنی بر تجربه دانشگاه امام صادق (ع). فرهنگ در دانشگاه اسلامی، 13(47)، 147-184.

3. اصغری بهمبری، حامد. (1402). مطالعه تطبیقی سیاست‌گذاری عدالت آموزشی در مالزی و ایران. مطالعات تطبیقی تربیت معلم (مجله بین‌المللی تحقیقات)، 2(1)، 55-84.

4. امیدخدا، محمد حسین؛ وجه الله قربانی زاده؛ داوود حسین پور؛ و رودساز، حبیب. (1400). پدیدارشناسی رهبری فرهنگی در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی. مدیریت در دانشگاه اسلامی، دهم و (1 (21) متوالی)، 205-224.

5. پسندیده، جواد؛ احمدی، غلامعلی؛ و دهقان زاده، احد. (2016). فرهنگ دانشگاهی و تغییرات آن در ایران. مجله مطالعات آموزشی، نما، 7(1، سال 4)، 22-34.

6. حسینی، سیده اسماء. (2019). طراحی و آزمایش اثربخشی مداخله‌ای مبتنی بر تکنیک خداباوری در مقابل خودخواهی در ارتقای رفتارهای سلامت دینی. فرهنگ در دانشگاه اسلامی، دهم (4 (37) متوالی)، 567-594.

7. داوری اردکانی، رضا. (1999). فرهنگ، خرد و آزادی. تهران: انتشارات ساقی.

8. ذکایی، محمد سعید. (2013). مطالعات فرهنگی دانشگاهی در ایران: دستاوردها، چالش‌ها و افق‌ها. تحقیقات فرهنگی ایران، ششم (1 (21))، 1-22.

9. کهرازهی، مجید؛ عارفی، محبوبه؛ خراسانی، اباصلت. (۱۴۰۴). «بررسی عملکرد تأمین مالی در مراکز آموزش عالی ایران مبتنی بر شاخص‌های دانشگاه نسل چهارم از دیدگاه اعضای هیأت علمی». نشریه مدیریت دانشگاهی، سال چهارم، شماره ۲ (پیاپی ۱۴)، صص ۴۷-۶۷.: (DOI): 10.22034/jam.2025.144052.1115

10. کاظمی دارافشانی محمد حسین ؛ حجتی محبوبه (۱۴۰۴). «رویکرد دانشگاه‌های نسل پنجم کار و عمل (مورد مطالعه: دانشگاه اکسفورد، دانشگاه ملی سنگاپور، مؤسسه فناوری ماساچوست)». نشریه مدیریت دانشگاهی(فصلنامه مطالعات ادبی و فرهنگی معاصر)، سال چهارم، شماره ۲ (پیاپی ۱2)، صص ۱۳۳-۱۶۱.: شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jam.2025.144500.1121

11. معاونت آموزش، پژوهش و فناوری وزارت صنعت، معدن و تجارت. (۱۳۹۹). «معرفی طرح توانمندسازی تولید و توسعه اشتغال پایدار (تاپ)»: https://www.atf.gov.ir/fa/news/1051

12. ذوالفقارزاده، محمد مهدی؛ امیری، علینقی؛ و حسن زارعی متین. (2011). کشف «فرهنگ دانشگاهی»: تحلیلی نظری و گونه‌شناختی از مطالعات فرهنگ دانشگاهی. اندیشه مدیریت استراتژیک، پنجم (1 (9))، 45-97.

13. رئوفی، رقیه؛ عسکری، مریم؛ و بسطامی، نعمت‌الله. (2018). نقش فرهنگ و ارزش‌های فرهنگی در معماری سنتی ایران. فصلنامه مطالعات ایلام، 3(7)، 1-14.

14. زکریا، م. (2022). «ادغام دانش و فضیلت در آموزش عالی اسلامی: مورد IIUM». مجله اندیشه اسلامی، 18(2)، 33-49.

15. زکی، عبدالله. (2014). فرهنگ به عنوان سیستمی از بازنمایی واقعیت. پرتو خرد، 14(2)، 113-134.

16. شورای عالی انقلاب فرهنگی. (1392). سند دانشگاه اسلامی. تهران: دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی.

17. عسکری مقدم، رضا. (2018). طرحی برای سنجش فرهنگ علمی و دانشگاهی. مطالعات اجتماعی ایران، دوازدهم (دومین "ویژه ایلام")، 53-82.

18. علیپور حافظی، مهدی. (2014). انتظارات مؤسسات آموزش عالی از نظام آموزش عالی کشور. فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، 30(2 (112 متوالی))، 1-15.

19. فاضلی، نعمت‌الله. (2014). دانشگاه فرهنگ؛ دانشگاه‌ها و جامعه چگونه به هم مرتبط هستند؟. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 18(2)، 87-117.

20. کلباسی اصفهانی، فهیمه. (2015). شاخص های متمایز فرهنگ سازی در سیره و احادیث امام محمد باقر (ع). در اولین همایش ملی پژوهش های نوین در علوم انسانی و اجتماعی ایران. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات اسلامی سروش حکمت مرتضوی.

21. مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی. (1403). بحارالأنوار الجماعة للاخبار ائمه اطهار(ع). بیروت - لبنان: دار احیاء التراحة العربی.

22. مطهری، مرتضی. (1989). تعلیم و تربیت در اسلام تهران: صدرا.

23. مطهری، مرتضی. (1991). درآمدی بر دنیاپرستی اسلامی (جلد 1-6). تهران: صدرا.

24. ناظمی اردکانی، مهدی. (1394). مهندسی فرهنگی کشور: تحول در ساختارها و سازوکارها. تهران: انتشارات ساقی.

25. نصر، سید حسین. (1395). دین و نظام طبیعت. (محمدحسن فغفوری، مترجم). تهران: حکمت.

26. یوسفی، جلال؛ ازکیا، مصطفی؛ و کلدی، علیرضا. (2017). توسعه یک مدل مفهومی حاصل از ادغام دانش بومی و مدرن با استفاده از نظریه بنیادی در احیا، حفظ، نگهداری و بهره‌برداری از منابع طبیعی با رویکرد پساتوسعه‌ای (مطالعه موردی: ایل ممسنی استان فارس). مطالعات جامعه‌شناختی، 1(34)، 7-31.

1) Bourdieu, Pierre. (1977). Outline of a Theory of Practice. (R. Nice, Tran.). Cambridge: Cambridge University Press.

2) Bourdieu, Pierre. (1986). Forms of Capital: General Sociology. (P. Collier, Tran.). Cambridge, UK ; Medford, MA: Polity.

3) Bourdieu, Pierre; & Passeron, Jean-Claude. (1990). Reproduction in Education, Society and Culture, 2nd Edition. (R. Nice, Tran.). London: Sage Publications.

4) Clark, Burton B. R. (1983). The Higher Education System: Academic Organization in Cross-National Perspective. Berkeley, California: University of California Press.

5) ISC. (1403). RANKING OF UNIVERSITIES AND RESEARCH INSTITUTES OF IRAN. Retrieved May 7, 1404, from https://journalp.isc.ac/en/Home/RankHome

6) Nasr, S. H. (2006). Islamic Science: An Illustrated Study. World Wisdom.

7) Tierney, William G. (1988). Organizational Culture in Higher Education: Defining the Essentials. The Journal of Higher Education, 59(1), 2–21. https://doi.org/10.2307/1981868

8) Tylor, Edward Burnett. (1871). Primitive Culture, Researches into the Development of Mythology, Philosophy, Religion, Language, Art. London: John Murray.

9) Yavuz, H. (2021). “Islam, Secularism, and Higher Education in Turkey.” Middle East Studies Review, 12(1), 77–95.