Ontological foundations of freedom in Islamic thought and comparing it with the basics of common thought in modern times

Document Type : Original Article

Authors

1 Assistant Professor, Department of Education, Faculty of Theology and Education of Ahl al-Bayt (AS), Isfahan University, Isfahan, Iran.

2 Assistant Professor, Department of Theological Education, Farhangian University, Tehran, Iran

Abstract
Freedom is one of the value foundations of Islamic thought and also the value foundation of the common thought of the modern era. The aim of the present study is to make an in-depth comparison of the two mentioned thoughts on freedom. The hypothesis of the study is that each school has ontological foundations from which the theory of freedom of that school is derived. The main question of the study is what ontological foundations and presuppositions support the theory of freedom in the Islamic school?era - as will be explained - the foundations of freedom have been formed exactly on the opposite side of these concepts. Of course, the difference between these two discourses, in these infrastructures, has also spread to the structure of freedom. This difference and heterogeneity is both in the "size and framework" of freedom, both in its "types and fields" and in its "goal and goal".The general structure of the article, after stating the research question, is to examine the foundations of freedom in the ontological realm. The findings of this essay, which were obtained through a descriptive-analytical method, show that freedom in Islamic thought has the following foundations on an ontological level: liberatory theology, two-dimensional anthropology, and eternalist teleology.But in the current thinking in the modern era - as will be explained - the foundations of freedom have been formed in exactly the opposite direction of these concepts.

Keywords


قرآن کریم. ترجمه محمدمهدی فولادوند.
نهج‌البلاغه. ترجمه محمد دشتی.
1.        ابن عربی، محیی الدین(1396)، الفتوحات المکیه فی معرفه اسرار المالکیه و الملکی ، جلد 3، مترجم، محمد خواجوی، تهران، انتشارات مولی. چاپ اول.
2.        احمدی، بابک(1377)، معمّای مدرنیته، تهران، نشر مرکز. چاپ دهم.
3.        آربلاستر، آنتونی (1392)، لیبرالیسم غرب: ظهور و سقوط، مترجم عباس مخبر، چاپ  پنجم، تهران، نشر مرکز. چاپ پنجم.
4.        استیس، والترترنس(1381)،  دین و نگرش نوین، مترجم احمدرضا جلیلی، تهران، حکمت. چاپ دوم.
5.        اشتراوس، لئو(1373)، حقوق طبیعی و تاریخ، ترجمه باقر پرهام، تهران، نشر آگاه. چاپ سوم.
6.        آمدی، عبدالواحد(1410 ق)، غررالحکم دررالکلم، قم، دار الکتب الاسلامیه. چاپ اول.
7.        ایمان، محمد تقی و احمد کلاته ساداتی (1393).« مقایسه مولفه های پارادایمی در لیبرال دموکراسی و مردم سالاری اسلامی با تأکید بر مفاهیم انسان و آزادی »، تهران: الگوی پیشرفت. چاپ اول.
8.        باربور، ایان (1379 )، علم و دیـن. ترجمه بهاءالدین خرمشاهی، تهـران، مرکـز نشر دانشگاهی. چاپ سوم.
9.        برلین، آیزایا(1377)،«خط سیر فکری من »، ترجمه محمدعلی حمید رفیعی، نامه فلسفه4.
10.     برلین، آیزایا(1388)، چهار مقاله درباره آزادی، ترجمه محمدعلی موحد، نشر خوارزمی.
11.     بلخی،جلال الدین محمد (مولانا) (1397)، مثنوی معنوی، دفتر سوم،تهران، انتشارات گسترش فرهنگ و مطالعات. چاپ اول.  
12.     پویا، اعظم(1390)،  گردآوری و ترجمه معنای زندگی‌: مجموعه مقالات‌، جمعی از نویسندگان، قم، نشر ادیان. چاپ دوم.
13.     تونی، دیویس (1378)، اومانیسیم، ترجمه عباس مخبر، تهران، نشر مرکز. چاپ پنجم.
14.     جعفری، محمدتقی (1369)، حکمت اصول سیاسی در اسلام: تفسیر نامه حضرت علی (ع) به مالک اشتر،تهران، بنیاد نهج‌البلاغه. چاپ اول.
15.     جعفری، محمدتقی (1377)، تحقیق در دو نظام حقوق جهانی بشر (از دیدگاه اسلام و غرب)، تهران، دفتر خدمات حقوق بین المللی جمهوری اسلامی ایران. چاپ اول.
16.     جوادی آملی، عبداله (١٣٨4)، منزلت عقل در هندسه معرفت دینی، قم، اسراء. چاپ اول.
17.     جوادی آملی، عبداله (١٣٨5)، حق و تکلیف در اسلام، قم، اسراء. چاپ دوم.
18.     جوادی آملی، عبداله (1386الف)، (تفسیر موضوعی قرآن کریم) حیات حقیقی انـسان در قرآن، ج ،١٥، قم، اسراء. چاپ سوم.
19.     جوادی آملی، عبداله (1386ب)، نسبت دین و دنیا: بررسی و نقد نظریه سکولاریزم قم، اسراء. چاپ  چهارم.جوادی آملی، جوادی آملی، عبداله (١٣٨1)، شریعت در آینه معرفت، قم، اسراء. چاپ دوازدهم.
20.     حرانی، ابومحمد(1393)، تحف ‌العقول عن آل‌الرسول (ص)، مترجم، صادق حسن‌زاده، قم، آل علی. چاپ شانزدهم.
21.     حسن‌زاده آملی، حسن (1391)، انسان در عرف عرفان، چاپ یازدهم، تهران، انتشارات سروش. چاپ یازدهم.
22.     حسینی بهشتی، سید محمد (1386)، نقش آزادی در تربیت کودکان، تهران، بنیاد نشر آثار و اندیشههای شهید بهشتی. چاپ چهارم.
23.     حسینی خامنه­ای، سید علی،  بیانات در چهارمین نشست اندیشه‌های راهبردی23/08/1391- https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=21471
24.     حسینیخامنه­ای، علی (1377)، آزادی در اسلام و غرب، اندیشه حوزه، شماره دوم، صص40-15.
25.     حسینیخامنه­ای، علی (1399)، طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن، تهران، صهبا. چاپ بیست و چهارم.
26.     خمینی، روح الله (1381)، تقریرات فلسفه امام خمینی (قدس سره)، تدوین: عبدالغنی اردبیلی،  تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره). چاپ اول.
27.     راسل، برتراندراسل(1367)، قدرت، ترجمه نجف دریابندری، تهران، خوارزمی. چاپ اول.
28.     سارتر، ژان پل(1344)، اگزیستانسیالیسم و اصالت بشر، ترجمه مصطفی رحیمی، تهران، انتشارات مروارید، چاپ اول.
29.     سبحانی، محمد تقی (1383). بازخوانی نسبت سکولاریسم و حکومت دینی. نقد و نظر،  شماره 35 و 36، صص 259-278.
30.     سهروردی، شهاب الدین(1380)، مجموعه مصنفات شیخ اشراق، جلد 2 به کوشش هانری کرین، سید حسین نصر و نجفقلی حبیبی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. چاپ سوم.
31.     سیدباقری، سید کاظم  (1389)، «نقش عقل در تحول فقه سیاسی شیعه مطالعه موردی دروه معاصر» ، جستارهای سیاسی معاصر، شماره اول، صص 155-127.
32.     شولتز، دوآن (1370)، تاریخ روانشناسی نوین، ترجمه علی‌اکبر سیف و دیگران، تهران، انتشارات رشد. چاپ اول.
33.     شیرازی، صدرالدین محمدبن ابراهیم(ملاصدرا)(1410ق)، الحکمه المتعالیه فی الاسفار الاربعه العقلیه، جلد،4، بیروت: دار احیاء التراث العربی. چاپ اول.
34.     طاهرزاده، اصغر (1389)، تمدن زایی شیعه، اصفهان، لب المیزان. چاپ اول.
35.   طباطبایی، سید محمدحسین (1417ق)، تفسیر المیزان، ترجمه موسوی همدانی سید محمد باقر، ج 4، قم، دفتـر انتشـارات
اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم. چاپ نهم.
36.     غرایاق زندی، داود  (1394)، «امنیت و آزادی در اسلام»، مطالعات راهبردی، شماره چهارم، صص 48-23 .
37.     فرانکنا، ویلیام (1393)، فلسفه اخلاق، ترجمه هادی صادقی، قم، انتشارات کتاب طه‌. چاپ چهارم.
38.     فروغی، محمدعلی (1367)، سیر حکمت در اروپا، جلد 3، تهران، انتشارات صفی علیشاه. چاپ چهارم.
39.     فروید، زیگموند (1362)، توتم و تابو، ترجمه محمدعلی خنجی، تهران، انتشارات طهوری. چاپ اول.
40.     فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1406 ق)، کتاب الوافی، جلد 5، اصفهان: مکتبة الإمام أمیرالمؤمنین علی(ع) العامة. چاپ اول.
41.     کیوپیت، دان (1376) ، ایمان، ترجمه حسن کامشاد، خرمشهر، طرح‌نو. چاپ اول.
42.     کانت، ایمانوئل (1370).تمهیدات، ترجمة غلامعلی حداد عادل،تهران، نشر مرکز. چاپ دوم.
43.     کلینی، محمدبن یعقوب (1363 ش)، الکافی، ج،1، تصحیح علی امیر غفاری، دار الکتب الاسلامیه، تهران. چاپ چهارم.
44.     گنون، رنه(1384)، سیطره کمیت و علائم آخر زمان، مترجم: علیمحمد کاردان، تهران، مرکز نشر دانشگاهی. چاپ سوم.
46.     لاک، جان (1339)، تحقیق در فهم بشر، ترجمه رضازاده شفق، تهران، انتشارات دانشگاه تهران. چاپ اول.
47.     لالاند، آندره (1377)، فرهنگ علمی و انتقادی فلسفه؛ مترجم غلامرضا وثیق، تهران، موسسه انتشاراتی فردوسی ایران. چاپ اول.
48.     ماهروزاده، طبیه  (1395)، مبانی فلسفی و اجتماعی سکولاریزم و لیبرالیزم؛ چالش‌هایی در حوزه معرفت دینی، تهران، سمت. چاپ اول.
49.     مشکات، عبدالرسول، (1391)، فرهنگ واژه‌ها: در آمدی بر مکاتب و اندیشه‌های معاصر، قم، موسسه اندیشه و فرهنگ دینی. چاپ دوم.
50.     مصباح یزدى، محمدتقى(1391)، آموزش فلسفه، قم، انتشارات مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى(قدس سره). چاپ چهاردهم.
51.     مصباح یزدی، محمدتقی (1381)، دین و آزادی، قم، مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزه علمیه. چاپ اول.
52.     مصباح یزدی، محمدتقی(1391)، پندهای الهی، قم، موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره). چاپ دوم.
53.     مطهری، مرتضی (1361)، آزادی معنوی، تهران، انتشارات صدرا. چاپ دوم.
54.     مطهری، مرتضی (1364)، پیرامون جمهوری اسلامی، تهران، انتشارات صدرا. چاپ سوم.
55.     مطهری، مرتضی (1364)، مجموعه آثار جلد 3، تهران، انتشارات صدرا. چاپ چهارم.
56.     مطهری، مرتضی (1378)، مجموعه آثار جلد 22، تهران، انتشارات صدرا. چاپ اول.
57.     مطهری، مرتضی(1354)، سیری در نهج البلاغه، قم، مرکز مطبوعاتی دارالتبلیغ اسلامی.چاپ اول.
58.     مطهری، مرتضی(1360) مقالات فلسفی، تهران، انتشارات صدرا. چاپ اول.
59.     مطهری، مرتضی(1369)، مقدمه ای بر جهان‌بینی اسلامی: انسان و ایمان، تهران، انتشارات صدرا. چاپ چهارم.
60.     مفید، محمد بن محمد(1388)، الاختصاص، ترجمه و تحقیق حسین صابری، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی. چاپ نهم.
61.     مک گراث، آلیستر(1384)، درسنامه الهیات مسیحی، ترجمه بهروز حدادی، قم، مرکز ادیان و مذاهب. چاپ اول.
62.     موسوی خمینی، سید روح الله (1365). صحیفه نور. جلد 4، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره). چاپ دوم.
63.     میزیاک، هنریک(1371)، تاریخچه و مکاتب روان شناسی، ترجمه احمد رضوانی، مشهد، آستان قدس رضوی، معاونت فرهنگی. چاپ دوم.
64.     میشل، توماس(1396)، کلام مسیحی، ترجمه حسین توفیقی، قم، ‌ دانشگاه ادیان و مذاهب. چاپ چهارم.
65.     میل، جان استیوارت(1388)، فایده گرایی، ترجمه و تعلیق مرتضی مردیها، تهران، نشر نی. چاپ اول.
66.     ناردو، دان (1386)، عصر استعمارگری، مترجم:مهدی حقیقت‌خواه، ققنوس، تهران. چاپ اول.
67.     نجفی، موسی (1390)، تمدن برتر: نظریه تمدنی بیداری اسلامی و طرح عالم دینی،تهران، آرما. چاپ اول.
68.     نیچه، فریدریش ویلهم (1362) فراسوی نیک و بد، ترجمه داریوش آشوری، تهران، خوارزمی. چاپ سوم.
69.     همتی، همایون (1385)،« پارادوکس آزادی مطلق»، رواق اندیشه، شماره 5، صص 46-42.
70.     واعظی، احمد (1382)، «اسلام و لیبرالیزم»، مجله علوم سیاسی، شماره 22، صص 48- 29.
71.     واعظی، احمد (1395)، در آمدی بر فلسفه سیاسی اسلامی، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی. چاپ اول.
72.     یونگ، کارل گوستاو(1352)، روانشناسی و دین، ترجمه فواد روحانی، تهران، کتاب­های جیبی فرانکلین. چاپ اول
 
1.       C.T.Mcintirec، “ Christian vies”:  Mircea Eliade ،(ed)   ، The encyclopedia of religion، v6.
2.       John C.Locke,( 1996) Humanism: ”Routledge Encyclopedia of philosophy”, New York Routledge.
3.       Kymlicka Will, ( 1999) , contemporary Political Philosophy ,oxford, clarendon Press
4.       Lacey, A. R (1989) A Dictionary of Philosophy, London: Routledge
5.       Webster's Encyclopedic unabridged Dictionary of the English Language,) 1993( New York Gramercy.
6.       West David, An Introduction To Continental Philosophy, )1995 (, Routledge.